La Paz

Daarom ontstaan aardbevingen

Aardbevingen behoren tot de gevaarlijkste natuurverschijnselen op aarde. Maar de trillingen zelf zijn niet dodelijk – dat zijn de gevolgen ervan, zoals ingestorte gebouwen, lawines en tsunami's. Lees hier hoe aardbevingen ontstaan.

24 augustus 2016

Aardbevingen ontstaan door spanningen in de aardkorst

Aardbevingen ontstaan als de opgebouwde spanningen in de aardkorst vrijkomen. Ze komen vooral in tektonisch actieve zones voor, waar de aardplaten die de korst vormen, aan elkaar grenzen. Een aardbeving is het resultaat van de plotselinge beweging van twee aardplaten of schollen: als de kracht die aardplaten langs elkaar doet schuiven groter is dan de kracht die ze tegen elkaar duwt, ontstaan er aardbevingen.

De San Andreas-breuk bij de stad San Francisco in Californië, VS, is een van de bekendste bronnen van aardbevingen. De breuk wordt gevormd door de vlakte waarop de Pacifische schol langs de Noord-Amerikaanse schol schuift. Ten westen van de breuk trekt de aardkorst naar het noorden, ten oosten van de breuk naar het zuiden.

Geologen noemen dit type een transforme plaatgrens. Transforme plaatgrenzen zijn – samen met gebieden waar de ene aardplaat onder de andere duikt – de meest frequente bron van aardbevingen.

In de praktijk betekent dit dat tot 80 procent van de aardbevingen rond de Stille Oceaan voorkomen, waar de twee typen plaatgrenzen veel voorkomen. De enige rustige plaatgrens vind je waar er nieuwe zeebodem gevormd wordt tussen twee platen. Daar worden zelden spanningen opgebouwd en vinden er nauwelijks aardbevingen plaats.

Gebouwen en branden na aardbevingen zijn dodelijk

Als mensen omkomen tijdens een aardbeving, is het niet door de trillingen zelf. Vaak komen mensen om het leven in gebouwen die instorten of in de branden die ontstaan doordat brandende stukken hout of kolen uit de haard worden geslingerd, gasleidingen knappen en er kortsluiting in elektriciteitskabels ontstaat.

De tsunami van 2004 werd veroorzaakt door de krachtigste aardbeving in 40 jaar. Enkele maanden later vond er in de regio nog een zware aardbeving plaats.

Schaal van Richter meet de kracht van aardbeving

De schaal van Richter is een logaritmische schaal. Dat wil zeggen dat een aardbeving van 8 op de schaal van Richter 10 keer zo krachtig is als een aardbeving met een kracht van 7.

Kracht en gevolgen van aardbevingen

1-3 Lichte aardbevingen die vaak niet voelbaar zijn, zonder materiële schade.

4 Bijna iedereen voelt de trillingen, en o.a. los pleisterwerk valt van het plafond.

5 De trillingen zijn goed te voelen – schoorstenen en zwakke gebouwen ondervinden schade.

6 Gewone gebouwen lopen aanzienlijke beschadigingen op.

7 Stevige constructies kunnen worden verwoest.

8 Aardbevingsbestendige bouwwerken lopen flinke schade op.

9 Totale verwoesting, alle gebouwen storten in.

Lees meer over de schaal van Richter in het artikel: Zo werkt de schaal van Richter

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: