Mount Everest avalanche

Aardbeving veroorzaakt lawines op Mount Everest

Lawines kunnen al door zwakke aardschokken ontstaan. Dit weekend zijn hierdoor zeker 17 bergbeklimmers op Mount Everest in Nepal omgekomen.

27 april 2015 door Carsten Nymann

Enorme hoeveelheden ijs en sneeuw hangen boven het hoofd van de bergbeklimmers die op weg zijn de hoogste berg ter wereld, Mount Everest, te bedwingen.

Afgelopen weekend bleek nog maar eens hoe weinig er nodig is om deze ijzige massa's in beweging te zetten, waarna ze als dodelijke lawines de berg af razen.

Aardbeving trilt een gletsjer los bij Base Camp

Op maar liefst 200 kilometer van Mount Everest vond een zware aardbeving van 7,8 op de Schaal van Richter plaats.

Ondanks de afstand waren de trillingen hevig genoeg om een gletsjer los te schudden op de naburige berg Mount Pumori van 7000 meter hoog.

De bergen sneeuw en ijs die hierbij loskwamen, gingen recht op het zogeheten Base Camp van de Everestbeklimmers af, waar een lawine nog in 2014 16 sherpa's het leven kostte.

Lawines liggen op de loer

Dat een aardbeving lawines kan veroorzaken, komt vooral door de zwaartekracht.

De grote ijs- en sneeuwmassa's worden laag voor laag opgebouwd op de steile berghellingen. Als er verse sneeuw valt, wordt de sneeuw daaronder steeds verder in elkaar gedrukt.

De zwaartekracht trekt natuurlijk steeds aan het sneeuwdek, dat bij elkaar gehouden wordt door de wrijvingskracht in de onderste lagen. Dit is een precair evenwicht, en zelfs bij de kleinste verstoring kan een gletsjer loskomen.

Lees meer over het lawinegevaar in de Alpen van deze winter.

Een plotselinge gewichtstoename bij hevige sneeuwval, passerende bergbeklimmers en stijgende temperaturen kunnen er net als trillingen in de bodem voor zorgen dat de zwaartekracht het wint van de wrijvingskracht.

Lawines veroorzaakt door microacceleratie

De trillingen van een aardbeving verstoren het evenwicht tussen de krachten in het pak sneeuw, en veroorzaken een kortdurende microacceleratie die exponentieel toeneemt en niet tegen te houden valt.

Hoe krachtig deze versnelling is, hangt af van de zwaarte van de aardbeving, de afstand tot het epicentrum en de duur van de trillingen.

Stel je voor dat je op het randje van een glijbaan zit en merkt dat je bijna wegglijdt, maar dat je broek nog net stroef genoeg is om op de glijbaan te kunnen blijven zitten.

Ook in deze situatie zal een kleine trilling ervoor zorgen dat je broek zijn grip verliest en dat je omlaag glijdt.

Lees meer over aardbevingen en de verwoestende krachten van de natuur.

Andere mechanismen waardoor een aardbeving een lawine kan veroorzaken, zijn losse brokken sneeuw, breuken in het gesteente onder de sneeuw en een resonantie die de verbinding tussen de sneeuwkristallen verbreekt.

Lawine raast door bergbeklimmerskamp

De lawine die na de aardbeving in Nepal ontstond, ging dwars door het basiskamp van de bergbeklimmers aan de voet van de acht kilometer hoge Mount Everest. Hier zie je de chaos in Base Camp na de aardbeving:

Drie soorten lawines

? Poedersneeuw: Hevige sneeuwval van 3 cm of meer per uur kan een lawine veroorzaken - vooral als de sneeuwlaag waar de verse sneeuw op valt glad is na regenval of vorst. Hierdoor hecht de verse sneeuw zich niet goed aan de oude sneeuw.

? Losliggende sneeuw: Komt 's winters vaak voor, als er zich nieuwe sneeuwlagen vormen. Een compacte laag sneeuw bovenop raakt zijn grip op de minder compacte lagen eronder kwijt en schuift in één of meerdere delen van de berghelling af.

? Natte sneeuw: Door hogere temperaturen in het voorjaar - of bij klimaatveranderingen - smelt de sneeuw, waardoor hij zwaarder wordt en kan gaan schuiven. Op Mount Everest zijn de hellingen door de stijgende temperaturen van de laatste jaren zeer instabiel geworden.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: