cave scientist

Een grot is als een parallelle wereld

Wij spraken met de Oekraïense grotonderzoeker Gennadiy Samokhin, die een wereldrecord vestigde toen hij afdaalde naar de diepste plek onder het aardoppervlak: de Krubera-grot in Georgië, die een diepte van 2197 meter bereikt.

20 november 2013 door Antje Gerd Poulsen

Speleologie of grotonderzoek is niet ongevaarlijk, en je moet je vaak in allerlei bochten wringen. Waarom doe je dat dan toch?

Het antwoord op de vraag 'Waarom gaan we een grot in?' is heel ingewikkeld en tegelijk zo eenvoudig. In de grotten tref je een parallelle wereld aan waar alle problemen van de maatschappij wegvallen, en waar je je eigen koers kunt varen. Je hebt alleen de harde werkelijkheid – en dat maakt het zinvol. De last die je ondervindt en de problemen die je tegenkomt zijn voor veel mensen en in veel culturen nodig om tot de meditatieve toestand te komen, waar alles simpel en logisch wordt.

Wat denk of doe je om het hoofd koel te houden als je in het koude water van een smalle spleet in een berg duikt?

Hoe meer je denkt, hoe meer je je hersenen belast en hoe meer problemen er ontstaan, dat is bekend. Het is een soort sneeuwbaleffect. Dus wat doe je dan? Minder nadenken. Tien jaar geleden kon ik antwoord geven op de vraag: 'Waar is een mens het bangst voor?' Nu vraag ik me nog maar zelden af of ik er klaar voor ben om niet meer terug te keren. Als je niet de hele tijd achterom kijkt, heb je voortdurend een kalm vertrouwen in de 'vriendschap' tussen de grot en jezelf, en dan valt alle controledrang weg.

Wat is het ergste van zo'n expeditie – en wat is het beste?

Het beste moment is als je de grot weer uit komt! Nee hoor, dat meen ik niet. Ik verplaats me als het ware in de grot zelf: hij ontvangt ons zoals we zijn. Ik begrijp dingen als 'het ergste' en 'het beste' eigenlijk niet. Maar natuurlijk is het lichamelijk heel zwaar. Afgezien van het duiken kan ik goed met touwen overweg en kan ik onze zware bepakking een heel eind door de grot dragen. Daardoor doen er veel sterke verhalen over mij de ronde. Maar toen we er vorig jaar 13 dagen over deden om een grot uit te komen en we onze loodzware bagage elke dag honderden meters moesten verslepen, tóén was het zwaar. Je vingers worden moe, je gewrichten kunnen het niet meer dragen. Op onze expedities moet de grotduiker de zwaarste bepakking dragen. Maar zo is het nu eenmaal.

Wat is het belangrijkste wetenschappelijke doel van je expedities?

Er zijn verschillende wetenschappelijke doelen. 1) Ik onderzoek de geologie van het bergmassief. 2) We hebben een enorm aantal metingen verricht van de temperatuur van de lucht en het water in het hele profiel van een grot. En unieke gegevens weten te verkrijgen over de geothermische omstandigheden in het Arabika Karstmassief (geothermie = aardwarmte-energie, red.) 3) Door jarenlange data logging hebben we de hydrologische bijzonderheden van de bodem in de grotten leren kennen. Zo loopt de maximale waterdoorstroming op de bodem tot 220 meter op. We hebben het unieke 'vacuümeffect' beschreven als de atmosferische druk in sommige delen van de grot krachtig daalt door het stijgende water, alsof je plotseling meer dan 1000 meter hoger op een berg staat. 4) In het water van de doorgang die 'De twee kapiteins' heet, is er een hele wereld aan levende organismen gevonden. Dit ecosysteem heeft duizenden jaren in afzondering geleefd. 6) Door een analyse van de morfologie van de grot (dus de vorm, red.) kunnen we een inschatting maken van de ouderdom en oorsprong. Er blijkt een verband te zijn tussen het ontstaan van de grot en het dalen van de Zwarte Zee tijdens de Messinacrisis (een geologische gebeurtenis waarbij de Middellandse Zee begon op te drogen, red.) 7) En nog veel meer…

Waar gaat je volgende expeditie naartoe?

Vorig jaar ben ik op twee grote expedities geweest – in juli naar de Kuzgungrot in Turkije met een diepte van 1400 meter, en in augustus naar de Voronjagrot in Abchazië. Over twee weken ga ik op expeditie naar de Panijagrot op de Krim, waar een onderaardse tunnel is met een waterdiepte van 42 meter. Niemand is ooit tot aan het eind van die tunnel geweest. Verder wil ik meer grotten op de Krim verkennen. Volgende zomer staan Turkije en het Arabikamassief op de agenda. En we hebben plannen om in Papoea-Nieuw-Guinea aan de slag te gaan.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: