Frozen hand

Feiten: Waarom hoge bergen dodelijk zijn

Mensen die het hooggebergte in gaan, stellen zichzelf bloot aan grote gevaren. Extreme hoogte is erg slecht voor ons lichaam.

8 januari 2013 door J. Norton/Ina Agency

1. Zo werkt hoogteziekte

Op hoogte laat het lichaam het afweten. Zonder zuurstof werken de hersenen, spieren en weefsels niet. Als het zuurstofgehalte daalt, start het lichaam daarom een aantal verdedigingsmechanismen op, die op termijn dodelijk zijn.

  • Longen zetten uit Als het lichaam ondervindt dat het minder zuurstof krijgt, zetten de longen uit en gaat het hart meer bloed rondpompen waar het lichaam toch nog zuurstof uit kan halen..

  • Merg vormt bloed Het beenmerg maakt meer rode bloedlichaampjes aan, die zuurstof uit de longen naar al het weefsel brengen.

  • Bloed wordt dik Door de extra bloedlichaampjes is het bloed dikker. Het risico op bloedpropjes en bloedingen stijgt.

  • Hersenen zwellen op Bij zuurstofgebrek zetten de bloedvaten die zuurstof naar de hersencellen brengen, uit. Daardoor zwellen de hersenen op en drukken ze tegen de schedel aan.

  • Longen klappen in De longen bevatten 300 miljoen blaasjes, die samen het oppervlak hebben van een halve tennisbaan. De uitgedijde, hardwerkende longen dreigen het vlies tussen bloedvaten en luchtblaasjes te vernietigen. Als het vlies barst, worden de longen gevuld met bloed en verdrink je als het ware in je eigen vocht.

2. Zo reageert je lichaam op hoogte

8000 m: Zone des doods Niemand blijft op den duur leven bij het lage zuurstofgehalte op 8000 meter hoogte. Klimmers dreigen letsel voor het leven op te lopen.

  • Chronische vermoeidheid en duizeligheid

  • Risico op hersenbeschadiging

  • Chronische ademhalingsproblemen

3500 m: Levensgevaar Bergbeklimmers die de vroege symptomen negeren, zijn in levensgevaar. Als ze niet afdalen, kan de dood binnen een etmaal intreden.

  • Extreme vermoeidheid

  • Problemen met zien en zware hoofdpijn

  • Problemen met de motoriek

2500 meter: Acute hoogteziekte Na een paar uur op hoogte treden de eerste symptomen op. De acute hoogteziekte verdwijnt vaak na een dag wennen.

  • Duizeligheid en vermoeidheid

  • Hoofdpijn

  • Geen eetlust, misselijkheid en overgeven

3. Cellen drogen uit

Cellen vriesdrogen zichzelf. Bij extreme kou sluit het lichaam de bloedtoevoer naar de uiteinden, zoals de vingers, af – vaak met ernstig weefselletsel tot gevolg.

  • De zenuwen sturen de hersenen een signaal dat het lichaam zwaar onderkoeld is.

  • De hersenen reageren meteen: ze dragen de bloedbanen via een signaal op om zich samen te trekken en alleen vitale organen als hart, lever en longen van bloed te voorzien.

  • Zonder verwarming door het bloed is het lichaam algauw net zo koud als de omgeving.

  • Het vocht in de weefsels bevriest tot ijskristallen, die groeien door water aan elke cel te onttrekken. Ledematen zijn in dit stadium nog te redden als ze weer ontdooien.

  • Blijft een lichaamsdeel daarentegen bevroren, dan bevriezen de cellen ook. Het ijs zet zo sterk uit dat de cellen barsten en het weefsel afsterft. Gaat de bevriezing nog verder door, dan kunnen ook de spieren, zenuwen en botten ernstig letsel oplopen.

4. Organen raken in coma

Mensen die afkoelen tot onder de 32 °C kunnen in een hypothermisch coma belanden – een toestand waarin het lichaam alle functies stopzet om zichzelf te beschermen.

human illustration

1. De pupillenworden groter en de ogen staan dof. 2. De schildklier remt de verbranding af om warmte te besparen. Tegelijk nemen de kouderillingen af, zodat het lichaam meer energie vasthoudt. 3. De longen gaan op een laag pitje. 4. Het hart slaat maar twee keer per minuut, en minder belangrijke organen krijgen geen zuurstof meer. 5. De huid wordt grijs en slaat later zelfs helemaal wit uit.

5. Insect overleeft bij -40 °C

Voor het menselijk lichaam kan kou fataal zijn, maar sommige dieren doen het uitstekend bij vorst. Zo kan de Antarctische springstaart een lichaamstemperatuur van -40 °C overleven, gewoon door het vocht uit zijn lijf te laten lopen, waardoor hij voorkomt dat cellen kapotvriezen.

6. Sherpa’s hebben geheimzinnig gen

Een internationaal onderzoeksteam heeft een gen geïsoleerd dat het lijf geschikt maakt om op hoogte te leven. Met dit gen, dat veel voorkomt bij Himalayavolken, kan een sherpa de zuurstofarme atmosfeer aan zonder extra rode bloedcellen aan te maken, en krijgt hij geen hoogteziekte.

Wetenswaardig

Op een hoogte waar de atmosferische druk heel laag is, zijn de zuurstofmoleculen verspreid in de lucht. Daardoor kun je niet zo veel zuurstof uit één inademing halen als dichter bij het zeeniveau.

Vrouwen hebben een hogere kerntemperatuur – de inwendige temperatuur – dan mannen. Waarschijnlijk zijn de inwendige organen van vrouwen daardoor beter beschermd tegen de kou.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: