verhalen over de hersenen
© Shutterstock

5 verhalen rond het menselijk brein

Die van mannen zijn het grootst, ze krimpen als je drinkt en Mozart maakt ze beter. Wij scheiden feiten van fictie over ons meest mysterieuze orgaan: de hersenen.

7 december 2017 door Rikke Jeppesen en Andreas Andersen

1. Mannen hebben een groter brein dan vrouwen

WAAR: Gemeten naar gewicht winnen de mannen. In 2014 maten Britse onderzoekers duizenden breinen op en stelden ze vast dat die van mannen gemiddeld 8-13 procent groter zijn dan die van vrouwen. Maar het formaat zegt niet alles.

Het vrouwenbrein heeft een betere interne communicatie. De schakel tussen de hersenhelften – het corpus callosum – is het dikst bij vrouwen, wat erop duidt dat zij sneller kunnen schakelen tussen een taak voor de ene en een taak voor de andere helft.

Daarnaast hebben vrouwen een iets groter taalcentrum dan mannen, terwijl bij mannen gedeelten van het zogeheten limbische systeem groter zijn dan bij vrouwen. Dit systeem bestuurt angst, geheugen, gedrag en reuk.

2. Logica zetelt in je linkerhersenhelft, creativiteit in de rechter

ONWAAR: Nobelprijswinnaar Roger Sperry onderzocht in de jaren 1960 proefpersonen bij wie de verbinding tussen de twee hersenhelften was doorgesneden. Hij vroeg ze verschillende taken te verrichten, terwijl hij observeerde welke hersenhelft actief was.

Dat leidde tot de mythe dat de twee helften duidelijk onderscheiden functies hebben.

Dit is allang wetenschappelijk weerlegd, want uit hersenscans blijkt dat zelfs bij de simpelste opgaven vele gebieden overal in de hersenen geactiveerd worden.

Leer meer over de elektrische supercomputer die zich onder je schedel bevindt in Wetenschap in Beeld.

Nu worden de hersenen ingedeeld in 52 Brodmanngebieden, die een soort landkaart van het brein vormen. De gebieden staan elk voor een bepaalde taak, maar de verbindingen ertussen zijn minstens zo belangrijk. Niets duidt erop dat de ene hersenhelft meer logische of creatieve gebieden heeft dan de andere.

3. Je raakt hersencellen kwijt als je drinkt

De gaten in het brein van een alcoholist (boven) komen niet door afstervende hersencellen, maar doordat de isolerende laag van de hersenen slinkt.

ONWAAR: Als je wakker wordt na een lange nacht stappen met veel bier, heb je precies hetzelfde aantal hersencellen als een dag eerder.

Dat stelde een team Deense onderzoekers vast toen ze in 1993 de zenuwcellen in de hersenschors van alcoholisten en controlepersonen maten. De schors is de buitenste laag van de hersenen, waar allerlei verbindingen worden gelegd.

Wel ontdekte het team dat de witte gebieden in de hersenen waar de ‘communicatiekabels’ doorheen lopen, bij alcoholisten waren geslonken.

Alcohol breekt het isolatielaagje rond de zenuwen af. Zonder dit laagje loopt de snelheid waarmee de hersenen communiceren, terug van 120 m/s tot 1 m/s, en worden de zenuwcellen onbruikbaar.

4. Mozart maakt baby's slimmer

WAAR EN ONWAAR: In 1993 liet een creatief onderzoeksteam een groep studenten tijdens een IQ-test naar Mozart luisteren. Daarbij bleek dat de groep die naar klassiek geluisterd had, acht IQ-punten hoger scoorde dan de controlegroep.

Het gerucht over het Mozarteffect verspreidde zich snel, en algauw draaiden ouders overal ter wereld klassiek voor hun kinderen in de hoop dat ze zouden uitgroeien tot genieën.

Al werd de studie verkeerd geïnterpreteerd, de hersenen van kinderen ontwikkelen zich op bepaalde plekken wel degelijk als ze worden grootgebracht met muziek.

Als kinderen naar muziek luisteren of zelf een instrument leren spelen, worden er nieuwe verbindingen gevormd tussen de hersencellen in meerdere gebieden. Daardoor kunnen ze zich beter concentreren, leren ze beter en worden hun motorische ontwikkeling en taalvaardigheid bevorderd.

Recente studies tonen aan dat embryo’s al vanaf week 25 van de zwangerschap muziek kunnen horen.

5. De hersenen sturen verborgen zintuigen aan

Door middel van het zintuig proprioceptie weet het brein waar de ledematen zich bevinden, ook als je met gesloten ogen beweegt.

WAAR: Naarmate we meer leren over de menselijke anatomie, worden er veel meer zintuigen dan de klassieke vijf ontdekt.

De hersenen ontvangen zintuiglijke indrukken van miljoenen receptoren op en in het lichaam. Dit zijn kleine sensoren die bijvoorbeeld pijn, temperatuur, jeuk of druk signaleren – belangrijke informatie die het brein nodig heeft om het lichaam aan te kunnen sturen.

De receptoren staan in verbinding met zenuwcellen die de gegevens omzetten in een elektrisch signaal, dat naar de hersenen loopt. Het brein verwerkt de zintuiglijke indrukken en reageert erop.

Een van de 'verborgen' zintuigen die het brein aanstuurt, is proprioceptie. Bij dit zintuig zijn spiercellen, zenuwcellen in het ruggenmerg en de kleine hersenen betrokken, en het stelt je in staat om je armen en benen gecontroleerd te bewegen, ook met gesloten ogen.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: