Gekke babybekken

De geboorte is een schok. Vanuit de veilige omgeving in de buik komt de baby in een wereld vol prikkels terecht, waarin hij moet aangeven wat hij nodig heeft.

Eerder dacht men dat baby’s volkomen onvoorbereid zijn op zo’n situatie, en dat een schreeuw en een voorzichtig lachje willekeurige reacties zijn. Maar nu duidt nieuw onderzoek erop dat de foetus in de buik meer te doen heeft dan liggen wachten.

De resultaten zijn van onderzoekers aan Britse Durham University, die met geavanceerde video-opnames van de baarmoeder de gezichtsuitdrukkingen van de foetus volgden. Ze stelden vast dat de eerste intuïtieve bewegingen van het gezicht al in week 24 ontstonden, dat ze gedurende de weken daarop steeds diverser werden en dat er tot slot sprake was van echte expressie in het gezicht.

Filmopnames van de foetus

Deze gedetailleerde filmbeelden van de baarmoeder zijn gemaakt met behulp van 4D-ultrasone machines. Bij routine­scans in ziekenhuizen worden zogeheten 2D-scans gebruikt, maar een 3D-scan levert beelden op die ruimtelijker zijn. Een 4D-­scan is gewoon een filmopname van een 3D-scan, waarmee dus ook de mimiek en bewegingen te volgen zijn.

Voor het onderzoek werden gezonde foetussen gekozen die actief waren bij hun 20-wekenscan, en ze werden van week 24 tot 36 continu gevolgd. Daarbij bleken de gezichtsbewegingen steeds complexer te worden.

Zo kon de foetus in het begin, dus in week 24, slechts één gezichtsspier per keer bewegen – hij kon bijvoorbeeld zijn mond breder maken. In week 35 kon hij diverse gezichtsspieren combineren, en wenkbrauwen, lippen en mond tegelijk bewegen. De afzonderlijke spierbewegingen vormden daarmee de eigenlijke gezichtsuitdrukking.

Momenteel bekijken de onderzoekers de gezichtsuitdrukkingen die verband houden met lachen, huilen, angst, pijn en verdriet. Daarnaast onderzoeken ze in welke volgorde de spieren bewegen. Al is het te vroeg om nu conclusies te trekken, analyses duiden erop dat de bewegingen onder in het gezicht ontstaan vóór de bewegingen boven in het gezicht.

‘Het duurt een eeuwigheid om een scan te coderen, en nu werken we aan 19 verschillende bewegingen die te maken hebben met pijn,’ legt Nadja Reissland uit, die senior onderzoeker is aan het
instituut voor psychologie aan Durham University en daarnaast eerste auteur van een artikel over het onderzoek.