Jules Verne inspireerde tot schip

In 1950 kreeg Cousteau toestemming van de marine om op verkenning te gaan met het schip dat daarna onlosmakelijk met zijn naam verbonden zou zijn: Calypso. Het schip werd in de oorlog gebruikt als mijnenveger en daarna als veerpont in Griekenland. Cousteau paste het aan voor duiktochten.

Er werd een decompressiekamer gebouwd en op het dek kwam een uitkijktoren. Aan bakboord kwam een duikplatform, en op de steven zette Cousteau een ‘neus’ met acht patrijspoorten, zodat hij het leven onder water kon observeren, geïnspireerd door de duikboot Nautilus uit Jules Vernes roman.

Cousteau werd met zijn Calypso niet langer door de Franse overheid gefinancierd, maar leefde van fondsen en van de inkomsten die zijn boeken en films mettertijd opbrachten. Door de jaren heen deed hij allerlei werk. Hij bracht ecosystemen in kaart en ontdekte nieuwe diersoorten. En hij ging op archeologische tochten en vond een 2000 jaar oud Romeins scheepswrak ten zuidoosten van Marseille. Cousteau en zijn team doken zeker 3500 keer naar het wrak en haalden ruim 10.000 voorwerpen op.

Vervuiling veranderde het leven in zee

Cousteau heeft de hele wereld gezien. Hij voer om Kaap Hoorn op de punt van Zuid-Amerika en dook met de pinguïns op Antarctica; hij onderzocht scheepswrakken in het Caribisch gebied en de
levensomstandigheden in de Nijldelta en in het Titicacameer in de Andes. Hij deed opzienbarende ontdekkingen, maar niet allemaal even fraai. Vanaf zijn allereerste duiktocht tot aan het einde van zijn loopbaan zag Cousteau hoe het leven in zee door de vervuiling veranderde. De bonte koralen werden grauw en levenloos, diersoorten verdwenen en olievlekken lieten dodelijke sporen na. Cousteau wilde met zijn naam daarom de aandacht vestigen op de teloorgang van de zeeën. In 1973 richtte hij The Cousteau Society op om de vervuiling te bestrijden en de problemen aan de kaak te stellen.

De menselijke factor

Cousteau overleed in 1997, maar The Cousteau Society is nog actief. Zijn tweede vrouw, Francine Cousteau, staat aan het hoofd van de organisatie, die zich richt op opleiding, hulp aan kustgebieden en expedities. Nu het klimaat begint te veranderen heeft The Cousteau Society een heel belangrijke ommekeer gemaakt, en richt zich voortaan op ‘de menselijke factor’. Om de vervuiling een halt toe te kunnen roepen moet de lokale bevolking leren waardoor het leven in zee bedreigd wordt.

Een groot probleem voor veel kuststreken is armoede, want een arme bevolking heeft vaak niet voldoende geld, energie en kennis om de vervuiling in de omgeving goed te bestrijden. ‘We hebben een hulpprogramma opgesteld om lokale regeringen te adviseren. Het gaat onder meer om opleiding, voorlichting en betere levensomstandigheden,’ vertelt Francine Cousteau. Momenteel loopt er bijvoorbeeld een programma voor kustbeheer in Sudan, dat al jaren kampt met burgeroorlogen.

Jacques Cousteau stierf 13 jaar geleden, maar 100 jaar na zijn geboorte blijft hij, via de organisatie die zijn naam draagt, de aandacht vragen voor de fantastische wereld onder water – en ons wijzen op onze plicht om daar goed voor te zorgen.

• Vorige Pagina 2 van 2