Wat is kunstmatige coma?

Kunstmatige coma is een extreme vorm van volledige verdoving, waarbij artsen de hersenen buiten werking stellen; de patiënt komt niet bij bewustzijn en kan niet op invloeden reageren. Hartritme, bloeddruk en ademhaling moeten bij een kunstmatige coma mechanisch of met medicijnen in stand gehouden worden.

Artsen brengen een patiënt in coma met een verdoving of door zijn lichaamstemperatuur beneden de 33 °C te brengen. Deze toestand is reversibel, wat betekent dat de arts de patiënt weer uit de coma kan halen door de behandeling stop te zetten.

Dit gecontroleerde proces dient om de hersenen tot rust te brengen. Net zoals andere lichaamsdelen rust nodig hebben om te herstellen van zware verwondingen, zijn de hersenen gebaat bij een time-out.

Schade kan ontstaan door een gebrek aan zuurstof, dat kan optreden als iemand een bloedprop heeft of bijna is verdronken, door een verhoogde druk in de hersenpan na een zware slag tegen het hoofd, of door een verstoring van het chemische evenwicht in de zenuwcellen van de hersenen na een overdosis drugs.

Coma geeft patiënt de rust om te herstellen

Vaak raken mensen na een ernstig ongeval vanzelf in coma; de hersenen zijn dan zo erg beschadigd, dat ze niet meer normaal functioneren. In veel gevallen is het beter voor de patiënt als de hersenen in coma blijven en zo de tijd krijgen om van de verwondingen te herstellen.

Als de patiënt te vroeg weer bijkomt, kost het de hersenen namelijk erg veel energie om met zijn bewuste gedachten, zintuiglijke indrukken en spierbewegingen om te gaan. Dat kan het genezingsproces vertragen, of zelfs een volledig herstel voorkomen.

Als de artsen van mening zijn dat het voor een comateuze patiënt beter is om de hersenen nog in rust te houden, kunnen ze er dus voor kiezen om hem niet bij te laten komen, maar in een kunstmatige coma te brengen. Als de situatie later – na een paar dagen, of na weken tot maanden – onder controle is, kan de behandeling die de kunstmatige coma in stand houdt, worden gestaakt.

Er is alleen geen garantie dat de patiënt dan weer bij bewustzijn komt. Als de hersenbeschadigingen zeer ernstig van aard waren, kan de natuurlijke coma er namelijk voor zorgen dat de hersenen langere tijd verlamd blijven.

Hersenscans op verschillende tijdstippen tijdens het bijkomen uit een coma. Zelfs tijdens een coma is er echter nog sprake van een heel basale hersenactiviteit.

Kou brengt hersenen tot rust

Patiënten kunnen in een kunstmatige coma worden gebracht door koeling. Zo krijgen de hersenen alle rust om zich te herstellen.

1. De patiënt wordt verdoofd om rillingen tijdens het koelen te voorkomen. Een respirator houdt de ademhaling in stand.

2. Zout water van maar 4 °C koelt de patiënt van binnenuit. Er wordt doorgaans twee liter zout water in 30 minuten toegediend.

3. Twee koeldekens van 4 °C koelen het lichaam van buitenaf, samen met ijszakken, die op een aantal plekken worden gelegd.

4. De lichaamstemperatuur wordt continu gemeten met een thermometer in de slokdarm, blaas of hoofdslagader. Als het lichaam 33-34 °C koud is, worden de ijszakken verwijderd en wordt de koeldeken op 33 °C ingesteld. De belangrijke functies van de patiënt worden steeds bewaakt.

5. Na afloop van de behandeling wordt de patiënt weer verwarmd: de temperatuur van de koeldeken gaat in tien uur met 0,3 °C per uur omhoog. De verdoving is ten einde als de patiënt warmer is dan 35 °C. Als zijn temperatuur 36 °C bedraagt, wordt de koeldeken verwijderd.