Warven: kun je jaren tellen in geologische afzettingen?

Soms zijn geologische sedimenten van klei zo fijn gelaagd, dat je de jaren daarin stuk voor stuk kunt tellen. Die afzettingen noemen we warven. Dit van oorsprong Zweedse woord verwijst naar de fijne laagjes in sedimenten van ijstijdmeren.

Een klassieke warve bestaat uit lichte en donkere lagen zand en klei, die elkaar afwisselen. Twee lagen vormen samen een jaar. Het kleurverschil tussen de twee lagen is seizoensbepaald en wordt veroorzaakt door een verschil in de materialen. De lichte klei is bijvoorbeeld grover dan de donkere, en is afgezet in het zomerseizoen, waarin smeltwater het materiaal naar het meer heeft gevoerd. ’s Winters is het meer met ijs bedekt, en dan wordt er maar een dun laagje klei boven op de ‘zomerlaag’ afgezet.

Aan de hand van warven kunnen we ver in de tijd terugkijken, en nauwkeurig vaststellen wanneer gebeurtenissen plaatsvonden. Zo kunnen we zien wanneer vulkaanuitbarstingen begonnen en hoe lang ze duurden.

Door het pollengehalte in warven te bestuderen, kun je ook zien hoe de vegetatie is veranderd. Omdat klimaatveranderingen in warven weerspiegeld worden, zijn ze een bron van kennis over het klimaat van vroeger. Nu noemen we alle afzettingen met een jaarlijks patroon warven.