Waarom spoelen walvissen aan land?

Het is moeilijk te verklaren waarom ogenschijnlijk gezonde walvissen aanspoelen en daarbij meestal het leven laten. Het komt ook vaak voor dat gestrande walvissen na hun terugzetting in zee opnieuw aanspoelen.

Uit registraties blijkt dat tandwalvissen vaker aanspoelen dan baleinwalvissen, en dat het in bepaalde gebieden vaker gebeurt dan in andere. Het betreft vaak soorten die in diep water leven en de ervaring missen om dicht bij de kust de weg te vinden. Wetenschappers zijn het erover eens dat walvissen de weg vaak kwijtraken als hun echolocatiesysteem verstoord wordt en ze dus hun richtingsgevoel verliezen. Daar zijn diverse oorzaken voor, zoals extreme weersomstandigheden, sterke stromingen of verzwakking door ziekten of parasieten. Ook de fysische en topografische omstandigheden bij sommige kusten kunnen de dieren danig in de war brengen.

Toen walvisonderzoekers de kusten waar de dieren massaal aanspoelen nader bekeken, ontdekten ze dat het vaak baaien waren met een lange, licht hellende zandbodem. Deze geleidelijke afname van de waterdiepte naar het strand toe kan het echolocatiesysteem van de dieren verstoren als ze de omgeving niet goed kennen. Of misschien worden de walvissen naar de gevaarlijke kustgebieden gelokt omdat zij hun prooi volgen, of omdat ze zelf door mensen worden opgejaagd.

Volgens sommige wetenschappers zijn de massale aanspoelingen te wijten aan de nauwe band die walvissen onderling hebben. Als er één exemplaar is aangespoeld zullen andere het te hulp schieten. Het kan ook zijn dat de walvissen navigeren op het magnetisch veld van de aarde. Als dit verstoord raakt, kunnen ze daardoor de weg kwijtraken, net als door het lawaai van sonarsystemen en onderzeese explosies.