Speurwerk lost raadsel van Stonehenge op

Archeologie 5000 jaar nadat Stonehenge is gebouwd is het onderzoekers gelukt een van de grootste mysteries op te lossen die het wereldberoemde monument in Wiltshire in Zuid-Engeland omgeven: waar komen de bluestones – blauwig vulkanisch gesteente – vandaan die de binnenring vormen in de rituele kring uit het stenen tijdperk?

Na gedegen speurwerk stuitten de twee geologen Robert Ixer van de University of Leicester en Richard Bevins van het National Museum Wales op een gesteentelaag met de naam Craig Rhos-y-Felin bij Pont Saeson in het zuidwesten van Wales – de plek waar in ieder geval sommige van de reusachtige stenen vandaan komen.

Ze gebruikten de techniek lasermassaspectrometrie om de chemische samenstelling van de stenen te analyseren, maar ook de microbiologische levensvormen in hun ontstaanstijd. Er bleek een perfecte match te zijn tussen de grote bluestones van Stonehenge en de 70 meter lange gesteentelaag Craig Rhos-y-Felin.

Daarmee is het eindelijk gelukt de blauwe stenen aan een precieze plek te koppelen, maar de doorbraak roept een nog grotere vraag op. Tot dusver dachten onderzoekers dat de stenen uit de Preseli Hills in Wales kwamen en daarvandaan op vlotten naar Wiltshire gingen via Briston Channel en de rivier de Avon.

Pont Saeson, waar de bluestones nu vandaan blijken te komen, ligt echter in het laagland ten noorden van de Preseli Hills, en hiervandaan is de weg naar Wiltshire geplaveid met veel grotere hindernissen. Hoe de steentijdmensen die overwonnen, is een nieuw raadsel voor de onderzoekers.

Rotsblokken 250 km versleept

De rotsblokken van Stonehenge komen uit Pont Saeson – 250 kilometer verderop. De steentijdmensen hebben ze op primitieve vlotten rond de landtong St David’s Head gevaren, een zeer riskante route, of over de meer dan 500 meter hoge Preseli Hills gesleept. Het was hoe dan ook een bijna bovenmenselijke prestatie.