De vorm van een hemellichaam hangt af van de grootte en het materiaal waar het uit bestaat.

© NASA

Waardoor zijn sterren en planeten eigenlijk rond?

De zwaartekracht maakt grote hemellichamen als sterren en planeten rond, terwijl kleinere massa’s als manen en planetoïden een grilliger vorm kunnen hebben.

Hemellichamen zoals sterren en planeten zijn zo zwaar dat de zwaartekracht het altijd wint van alle andere krachten. 

Dat maakt ze rond. Door de zwaartekracht trekt het gesteente in een planeet en trekken de gassen in een ster alle andere materie aan, en alles probeert zo dicht mogelijk bij de kern van het hemellichaam te komen. 

Het resultaat is een ronde vorm, net zoals een bal deeg die je van alle kanten samendrukt.

Vorm is afhankelijk van omvang en materiaal

Hemellichamen zoals manen en planetoïden kunnen ook andere vormen hebben. Alleen de grootste zijn rond, de kleinere hebben doorgaans een onregelmatige vorm. 

Enkele astrofysici van de Australian National University berekenden dat de grens tussen een ronde en een onregelmatige vorm ligt bij een grootte van 600 kilometer. Een planetoïde, die meestal rotsachtig is, zal altijd rond worden als hij groter is dan 600 kilometer. 

Voor een maan die bijvoorbeeld bijna volledig uit ijs bestaat, ligt de grens bij 400 kilometer. Dat komt doordat ijs gemakkelijker kan worden samengedrukt dan gesteente.

Alleen grote hemellichamen worden rond

In 2006 bepaalde de Internationale Astronomische Unie dat een hemellichaam pas een planeet of een dwergplaneet mag heten als de massa ervan zo groot is dat zijn eigen zwaartekracht hem rond maakt. 

Planeten en dwergplaneten zijn dus altijd rond.

Draaiende hemellichamen puilen uit bij evenaar 

Hoewel alle sterren en planeten rond zijn, is de vorm niet per se een perfecte bol. Het oppervlak van een rotsachtige planeet kan oneffen zijn, en als sterren en planeten draaien, puilen ze bij de evenaar iets uit. 

De rotatie van de aarde heeft tot gevolg dat onze planeet een beetje is afgeplat: de afstand van het middelpunt tot de evenaar is 6378 kilometer en die tot de polen slechts 6357. 

Het extreemste voorbeeld is de snel roterende ster Wega, die 23% breder is dan hij hoog is. 

Vega
Vega

De ster Wega is eerder eivormig dan kogelrond doordat hij snel roteert. 

© RJHall

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: