Måneformørkelse rød

Maansverduistering - wat is het en wanneer gebeurt het bij ons?

Tijdens een maansverduistering schuift de maan in de schaduw van de aarde. Daarbij wordt hij niet zwart, maar rood. Wat is dit voor verschijnsel en wanneer is het weer te zien? Hier vind je achtergrondinformatie over maansverduisteringen.

20 juli 2017 door Karine Kirkebæk

Maansverduistering: een hap uit de maan

Bij een zonsverduistering wordt de aarde in het donker gehuld. Een maansverduistering is eigenlijk een mooier natuurverschijnsel om te zien. Onder de juiste omstandigheden wordt de maan bloedrood, waardoor dit fenomeen ook wel een 'bloedmaan' wordt genoemd.

Je hebt bij een maansverduistering niet zoals bij een zonsverduistering een beschermende bril nodig. Het licht is bij een maansverduistering namelijk zwakker dan het licht van een gewone volle maan.

Wat is een maansverduistering?

Een maansverduistering ontstaat wanneer een volle maan achter de aarde schuift en in de schaduw ervan verdwijnt. Doordat de baan van de maan rond de aarde circa 5 graden helt ten opzichte van de ecliptica (de baan van de aarde rond de zon), vindt er lang niet bij elke volle maan een maansverduistering plaats. Dat gebeurt alleen als de zon, de aarde en de maan precies op één lijn staan en de maan de ecliptica snijdt.

Klik op de afbeelding voor een vergroting. De zon veroorzaakt een kegelvormige schaduw achter de aarde en als de maan door deze schaduw (umbra) trekt, ontstaat er een maansverduistering. FOTO: Creative Commons/Sagredo

De schaduw kan worden opgedeeld in een aantal gebieden. De bijschaduw wordt penumbra genoemd en de kernschaduw umbra. De umbra is kegelvormig en strekt zich tot een miljoen kilometer achter de aarde uit. Aangezien de maan 'slechts' 384.400 kilometer van de aarde ligt, kan hij in de kernschaduw belanden.

Drie soorten maansverduistering

Een maansverduistering kan drie vormen hebben: een volledige maansverduistering, een gedeeltelijke maansverduistering of een penumbrale maansverduistering.

Volledige maansverduistering

Bij een volledige maansverduistering bevindt de maan zich in de kegelvormige kernschaduw van de aarde, de umbra. Hier komt geen zonlicht. Bij dit type maansverduistering ontstaat het verschijnsel 'bloedmaan'.

De maan straalt zelf geen licht uit – net zo min als de aarde. Het lijkt daarom misschien vreemd dat de maan juist in de umbra, waar geen zonlicht is, rood wordt. Dat komt echter doordat de atmosfeer van de aarde het licht afbuigt, zodat alleen het rode en oranje licht met lange golflengten de atmosfeer kunnen passeren en kunnen doordringen in de umbra.

Blauw licht met een korte golflengte wordt door luchtmoleculen en luchtdeeltjes verspreid en bereikt de maan niet. Wanneer het rode licht op de aarde valt, wordt het weerkaatst en krijgt de maan een rode gloed. Als de aarde geen atmosfeer had, zou de maan tijdens de verduistering helemaal donker worden.

Bij een volledige maansverduistering wordt de maan bloedrood, doordat alleen het rode licht met een lange golflengte doordringt in de atmosfeer. FOTO: Creative Commons/Tomruen

Gedeeltelijke maansverduistering

Een gedeeltelijke maansverduistering ontstaat als slechts een deel van de maan door de umbra gaat. Het lijkt dan alsof het deel dat zich in de umbra bevindt, weg is – alsof iemand een hapje uit de maan heeft genomen.

De maan trekt de kernschaduw in en wordt daardoor gedeeltelijk verduisterd. FOTO: Creative Commons/JJ Harrison

Penumbrale maansverduistering

Bij een penumbrale maansverduistering komt de maan alleen in de bijschaduw of penumbra. Bij dit type verduistering ziet de maan er donkerder uit dan normaal.

Een volledige maansverduistering omvat dus altijd een gedeeltelijke maansverduistering. Want de weg naar de umbra leidt altijd door de penumbra.

Hoe lang duurt een maansverduistering?

Een maansverduistering duurt veel langer dan een zonsverduistering. Een volledige zonsverduistering duurt maar een paar minuten, terwijl een maansverduistering uren duurt. 

Wanneer is de volgende maansverduistering?

Een maansverduistering is net als een zonsverduistering een zeldzaam verschijnsel. Omdat er op 7 augustus 2017 eentje is geweest, zal het even duren voor we weer een gedeeltelijke of totale maansverduistering kunnen waarnemen.

  • 27 juli 2018 – volledige maansverduistering

  • 21 januari 2019 – volledige maansverduistering

  • 16 juli 2019 – gedeeltelijke maansverduistering

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: