Jupiters måne Europa 2/2015

Europa heeft platentektoniek

Europa, een maan van Jupiter, kent net als de aarde tektoniek. Op Europa zijn het ijsplaten die over elkaar schuiven, waardoor onder meer bijzondere ijsvulkanen ontstaan.

15 februari 2015

Het ijsdek op Europa, een maan van de planeet Jupiter, zit vol barsten en breukvlakken op plaatsen waar nieuw ijs zich gevormd heeft.

Astronomen vragen zich al lang af waar het oude ijs blijft, want de maan wordt niet groter. Nu hebben ze ontdekt dat er ijsplaten de bodem in geduwd worden, waar ze versmelten met een warmere ijslaag.

Platentektoniek ontdekt op Jupitermaan Europa

Europa kent dus net als de aarde platentektoniek – maar dan met ijsplaten. Deze verrassende ontdekking deden Amerikaanse wetenschappers naar aanleiding van foto's die de Galileo-sonde van NASA tussen 1995 en 2003 gemaakt heeft.

Op het oppervlak van de maan vonden ze formaties die doen denken aan de zogeheten subductiezones op aarde, onder meer voor de Zuid-Amerikaanse westkust. Die zones ontstaan als de oceanische plaat op de continentale plaat stuit en eronder gedrukt wordt. Dit leidt tot vulkaanuitbarstingen en aardbevingen. Op Europa komt het ijs omhoog als plooien in het landschap en ontstaan er ijsvulkanen wanneer het smeltwater naar de oppervlakte komt.

Europa is een maan vol ijsvulkanen

De platentektoniek van Europa werkt op dezelfde manier als die op aarde, alleen zijn het op Europa enorme ijsplaten die de bodem in gedrukt worden en versmelten met warmer ijs:

Klik op de foto voor een grotere weergave.

• 1: De diepe, warme ijslaag beweegt, en de ijsplaten komen in botsing. • 2: De zwaardere ijsplaat wordt onder de lichte ijsplaat gestuwd. • 3: Het ijs versmelt met een warmere ijsmassa. • 4: Smeltwater komt omhoog als een vulkaan en vormt nieuw ijs. • 5: Het ijs wordt tot plooien samengeperst.

Over Europa

? DIAMETER: Circa 3000 kilometer.

? ATMOSFEER: Dun, bevat vooral zuurstof.

? OPPERVLAKTETEMPERATUUR: -170 °C.

? OPPERVLAK: Beweeglijke ijskap, tussen de 15 en 25 kilometer dik.

? TUSSENLAAG: Onder het ijs gaat vermoedelijk een oceaan van 60 tot 150 kilometer diep schuil.

? KERN: IJzer en gesteente.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: