De magnetische polen van de aarde zijn al vaak omgedraaid. Maar de laatste 800.000 jaar zijn ze op hun plaats gebleven.

© KEN IKEDA MADSEN & SHUTTERSTOCK

Klopt het dat de polen gaan omdraaien?

In de loop der tijd is het magnetisch veld van de aarde al vele keren omgedraaid. Veel wetenschappers denken dan ook dat er binnenkort – in geologische termen – weer een poolomkering aankomt.

23 april 2018 door de redactie

De magnetische polen zijn al vaak omgedraaid. De afgelopen 20 miljoen jaar gebeurde dat steeds met een tussentijd van 200.000 à 300.000 jaar, maar nu laat de omkering op zich wachten. We weten dat het zo’n 786.000 jaar geleden is dat de polen van plek zijn verwisseld. 

Als we 800.000 jaar terug in de tijd zouden reizen, zou de rode kant van de kompasnaald dus naar de geografische zuidpool wijzen in plaats van naar het noorden.

Waarschijnlijk wordt het aardmagnetisch veld gevormd rond de buitenkern, die van vloeibaar ijzer is. Door kleine afwijkingen in de temperatuur van de smelt ontstaan convectiestromen, die samen met de rotatie van de aarde de vloeibare kern in beweging houden. 

Deze beweging creëert een elektrische stroom die via inductie een magnetisch veld opwekt, dat weer meer van het geladen ijzer in beweging brengt. Dit proces heet geodynamo. 

De laatste 160 jaar wordt het magnetisch veld zwakker, wat erop kan duiden dat de polen gaan omkeren. Volgens onderzoekers Catherine Kissel en Carlo Laj duurt dit echter nog zeker 500 jaar.

Magnetische chaos door omkering

In de aanloop naar een poolomkering wordt het aardmagnetisch veld zwakker, waardoor we meer blootstaan aan kosmische straling. Maar een simulatie laat zien dat het magneetveld nooit helemaal verdwijnt.

Vóór omkering: De blauwe en oranje veldlijnen, die het aardmagnetisch veld illustreren, vertrekken allemaal van één van de twee polen. Zo is het nu.

LEER MEER OVER HET HEVIGE NATUURGEWELD met een abonnement op Wetenschap in Beeld.

Tijdens omkering: De veldlijnen gaan alle kanten op en er ontstaan meer noord- en zuidpolen. Het magneetveld wordt zwakker, maar verdwijnt niet.

Noordpool was bij Antarctica

Uit geologische data blijkt dat de magnetische noordpool zich circa 790.000 jaar geleden rond Antarctica bevond. 

Na 6000 jaar waarin het magnetisch veld sterk schommelde, verhuisde de noordpool in de loop van slechts 100 jaar naar zijn huidige locatie bij de Arctis.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: