Vallende sterren - jouw gids voor de mooiste meteorenzwermen van het jaar

Kun je geen genoeg krijgen van vallende sterren en vind je het heerlijk om de halve nacht op een grasveld te liggen om naar een astronomische lichtshow te kijken, dan heb je hier onze ultieme gids met de beste mogelijkheden om vallende sterren te zien – om te bookmarken of af te drukken.

9 november 2017 door Jakob Priess

Van de talloze prachige vallende sterren van de Geminiden tot de eindeloos lange kleurrijke staarten van de Tauriden en de indrukwekkende nazomershow van de Perseïden. 

Vallende sterren zijn fantastisch, en de ervaring om met ingehouden adem een meteoor te volgen die verbrandt in de atmosfeer van de aarde is uniek. Het geeft een mystiek en hoopvol gevoel en je beseft dat je maar een nietig stofje bent in een oneindig groot heelal. 

Kun je geen betere manier bedenken om een augustusnacht te besteden dan je laten overweldigen door de ene vallende ster na de andere, dan is deze vallendesterrenkalender precies wat je nodig hebt.

Mis nooit meer het belangrijkste wetenschappelijke nieuws – ontvang de NIEUWSBRIEF van Wetenschap in Beeld rechtstreeks in je mailbox

Op deze pagina vind je een – altijd bijgewerkte – gids van de belangrijkste vallendesterrenervaringen van het jaar. Je kunt precies zien op welke datum de kans om vallende sterren te zien het grootst is. 

Bookmark deze gids of druk hem af, zodat je er makkelijk even in kunt kijken. 

Veel plezier – we zien je buiten!


Vallendesterrenkalender 2017


Tauriden, noordelijke

Periode: 20 oktober - 10 december

Hoogtepunt: 12 - 14 november

Intensiteit: 5-15 vallende sterren per uur

De noordelijke Tauriden worden net als de zuidelijke Tauriden gekenmerkt door felle vallende sterren met een lange staart die lang zichtbaar blijven. De feitelijke oorsprong is het sterrenbeeld Stier, maar de vallende sterren komen van veel verschillende punten, dus houd de hele hemel goed in de gaten. 

De Tauriden zijn een van de meteorenzwermen met de grootste meteoren, waar de meeste meteorieten uit afkomstig zijn. 

Oorsprong: komeet Encke


Leoniden

Periode: 6 november - 30 november

Hoogtepunt: 17 november

Intensitet: 15 vallende sterren per uur

De Leoniden kunnen in potentie voor een van de allergrootste shows aan de nachtelijke hemel zorgen, en in sommige jaren heeft deze meteorenzwerm maar liefst 50.000 vallende sterren per uur opgeleverd. Helaas zal zo’n krachtige meteorenstorm naar verwachting pas weer in 2099 optreden. 

De normale intensiteit is 12 tot 20 vallende sterren per uur, en verreweg de meeste komen uit het sterrenbeeld Leeuw.

Oorsprong: komeet Temple-Tuttle


Geminiden

Periode: 4 december - 17 december

Hoogtepunt: 14 december

Intensiteit: 120 vallende sterren per uur

De krachtigste en meest intense meteorenzwerm dit jaar zijn de Geminiden. Dit is ook een van de weinige meteorenzwermen die de meeste vallende sterren vóór middernacht laten zien.

De meteoren uit de Geminiden zijn erg klein en dringen relatief traag de atmosfeer van de aarde binnen vanuit het sterrenbeeld Tweelingen.

Daarom zijn deze vallende sterren vaak fel, maar slechts korte tijd zichtbaar en hebben ze korte staarten. Wel neemt het aantal vallende sterren elk jaar toe.

Door de combinatie van een grote hoeveelheid en zeer felle vallende sterren zijn de Geminiden de favoriete meteorenzwerm van veel sterrenliefhebbers.

Oorsprong: asteroïde 3200 Phaeton


Ursiden

Periode: 17 december - 26 december

Hoogtepunt: 22 december

Intensiteit: 10-15 vallende sterren per uur

De Ursiden raken nogal eens in het vergeetboek, omdat de meteorenzwerm vaak samenvalt met de kerst. En omdat ze vaak in de schaduw staan van de spectaculaire Geminiden.

Maar als je ’s ochtends heel vroeg buiten bent op de dag dat de zwerm op zijn hoogtepunt is, dan word je beloond met 15 tot zelfs 20 vallende sterren per uur, mits het weer goed is.

Tot de Ursiden behoren de wat minder felle vallende sterren met relatief korte staarten en ze hebben hun oorsprong overal. Daarom is bewolkt weer niet zo bevorderlijk voor deze meteorenzwerm.

Oorsprong: komeet van 8P/Tuttle


Vallendesterrenkalender 2018


Boötiden

Periode: 28 december 2017 - 12 januari 2018

Hoogtepunt: 3 januari

Intensiteit: 110 vallende sterren per uur

De Boötiden hebben de potentie om uit te groeien tot de spectaculairste vallendesterrenshow van het jaar, maar het lijkt de Boötiden altijd tegen te zitten.

Ten eerste is hun hoogtepunt zeer kort: slechts 6 uur op de dag van de maximumintensiteit. En ten tweede gooit het weer begin januari heel vaak roet in het eten.

Maar als je het hoogtepunt in de late nachtelijke uren van 2 op 3 januari weet te vinden en de wolken zich op een afstandje houden, win je de jackpot: tot 110 vallende sterren per uur, variërend van korte, zwakke flitsen tot enorm felle vuurbollen met grote staarten dwars over het hemelgewelf. 

De oorsprong van de Boötiden ligt in het sterrenbeeld Ossenhoeder (Bootes in het Engels) en als je dat zo snel niet kunt vinden, kijk dan naar de Grote Beer en volg het handvat van het ‘steelpannetje’ in een boogje naar de heldere rode reuzenster Arcturus.

Arcturus staat aan de onderkant van Ossenhoeder, dat zich uitstrekt naar het handvat van het steelpannetje. 

Oorsprong: Planetoïde 2003 EH1

Zo vind je Ossenhoeder (Bootes) op basis van het ‘steelpannetje’ van de Grote Beer. 

© Astronomy Trek


Lyriden

Periode: 14 april - 30 april

Hoogtepunt: 20 - 24 april

Intensiteit: 18-20 vallende sterren per uur

De Lyriden zijn niet de felste meteorenzwerm en ook niet de meest intense of die met de langste en langdurigste staarten. 

Het is echter wel een van de weinige meteorenzwermen die netjes uitgesmeerd zijn over 3 tot 5 dagen rond het hoogtepunt en daarom hoogstwaarschijnlijk wel te zien zijn op een nacht met helder weer. 

Net als de Boötiden en een flink aantal andere meteorenzwermen is de activiteit aan de hemel het grootst in het laatste deel van de nacht, met name in de uren voor het ochtendgloren, wanneer de Lyriden hoog uit de hemel komen. Dan krijg je de beste show te zien.

Het middelpunt van de vallende sterren is het kleine sterrenbeeld Lier, dat je dicht bij de Grote Beer vindt, vlak naast Wega, een van de helderste sterren aan de nachtelijke hemel.

Oorsprong: komeet Thatcher

Om Lier te vinden, lokaliseer je eerst het steelpannetje van de Grote Beer (Big Dipper) en zoek je vervolgens, boven de steel, Wega (Vega), de op een na krachtigste ster aan de noordelijke hemel, die in het sterrenbeeld Lier staat.

© Astronomy Trek

Eta-Aquariden

Periode: 19 april - 28 mei

Hoogtepunt: 3 - 9 mei

Intensiteit: 30 vallende sterren per uur

De Eta-versie van de Aquariden heeft ten zuiden van de evenaar op het hoogtepunt 40 tot 60 vallende sterren, terwijl hij zich op het noordelijk halfrond beperkt tot een maximum van ongeveer 30 vallende sterren per uur.

MAAR ... de Eta-Aquariden zijn wel een van de meteorenzwermen die het best te zien zijn. Ten eerste doordat het hoogtepunt zich uitstrekt over een week en ten tweede doordat ze zo’n beetje de langst zichtbare vallende sterren van het jaar produceren, met veruit de langste staarten.

Kijk naar het zuiden – laag aan de hemel in de richting van het sterrenbeeld Waterman – in de uren voor de schemering invalt, dan zal je niet worden teleurgesteld!

Oorsprong: komeet Halley


Alfa-Capricorniden

Periode: 3 juli - 15 augustus

Hoogtepunt: 29 - 31 juli

Intensiteit: 5 vallende sterren per uur

Het heeft lang geduurd voor de Alfa-Capricorniden werden erkend als meteorenzwerm. In 1948 kwam hij nog niet voor in het overzicht van de toen officieel erkende meteorenzwermen.

Nu tellen de Alfa-Capricorniden echter volop mee. Ze kunnen dan ook iets wat niet zo veel andere meteorenzwermen kunnen: heuse vuurbollen creëren aan de nachtelijke hemel.

Want de vallende sterren van de Alfa-Capricorniden mogen dan met weinig zijn, ze zijn wel enorm helder. En hoewel de meteoren geen grote staarten hebben, is de lichtintensiteit zo sterk dat je er gerust je bed voor uit kunt komen.

Kijk naar het sterrenbeeld Steenbok in zuidelijke richting.

Oorsprong: komeet 169P/NEAT


Delta-Aquariden

Periode: 12 juli - 23 augustus

Hoogtepunt: 29 - 31 juli

Intensiteit: 25 vallende sterren per uur

De Delta-Aquariden zijn hier op het noordelijk halfrond sterk afhankelijk van het weer.

Dat komt doordat de meteorenzwerm onze nachtelijke hemel vrij laag binnenkomt in zuidelijke richting, en daarom een heldere weersverwachting nodig heeft om tot zijn recht te komen. Bovendien is het qua lichtsterkte een van de zwakkere meteorenzwermen.

Maar als het helder weer is en de klok drie uur ’s nachts aanwijst, dan kun je genieten van drie dagen met heel veel vallende sterren. Ze zijn alleen niet zo spectaculair als bijvoorbeeld de Perseïden, maar die staan twee weken later al voor de deur ...

Oorsprong: ONBEKEND – maar experts neigen naar de komeet 96P/Machholz


Perseïden

Periode: 17 juli - 24 augustus

Hoogtepunt: 11 - 13 augustus

Intensiteit: 80-120 vallende sterren per uur

Zonder twijfel de populairste meteorenzwerm van het jaar op het noordelijk halfrond. Niet in de laatste plaats omdat hij de aarde met volle intensiteit treft tijdens de warmte nachten van het jaar.

En aangezien de Perseïden ook nog een van de actiefste meteorenzwermen, vormen ze voor de meeste mensen het absolute hoogtepunt van het jaar.

GA OP ONTDEKKING IN HET HEELAL met een abonnement op Wetenschap in Beeld

Met 80 tot in de beste jaren wel 200 vallende sterren per uur, aangename temperaturen en een hoogtepunt van wel drie dagen heb je eigenlijk geen excuus om  je blik omhoog te richten

Ga er wel op tijd uit als je de Perseïden ten volle wilt ervaren, want je ogen moeten even wennen aan het donker.

Pas dan kun je ook de zwakkere vallende sterren zien en kun je maximaal genieten van het indrukwekkende schouwspel van twee à drie vallende sterren per minuut – de hele nacht.

Dus neem een comfortabele tuinstoel of een kussen of matrasje mee, iets te eten en drinken en misschien wat muggenspray.

Oorsprong: komeet Swift-Tuttle

Orioniden

Periode: 2 oktober - 7 november

Hoogtepunt: 20 - 22 oktober

Intensiteit: 20 vallende sterren per uur

De Orioniden beloven een van de mooiste meteorenzwermen van dit jaar te worden, met vallende sterren met superlange staarten eraan die lang zichtbaar zijn.

Daarnaast hebben de Orioniden nog een opvallende eigenschap, namelijk dat de meteorenzwerm vrijwel frontaal op de aarde inslaat. De snelheid waarmee de meteoren de atmosfeer binnenkomen is daarbij waanzinnig hoog. Om precies te zijn: 66 km/s.

Dit betekent dat de vallende sterren van de Orioniden zich razendsnel over de hemel bewegen en een groot gedeelte van de hemel beslaan, voordat ze opbranden.

Hierdoor zijn de Orioniden de meteorenzwerm die het makkelijkst te zien is. Want vaak lijkt het erop alsof de vallende sterren dwars over de nachtelijke hemel heen schieten.

De Orioniden hebben hun oorsprong in het sterrenbeeld Orion. Maar door de hoge snelheid van de vallende sterren en de enorme staarten eraan, kun je je het beste niet op één plek aan de hemel concentreren, want dan zie je er te weinig van.

Het is beter om op je rug te gaan liggen en op je gemak naar de nachtelijke hemel te kijken en zoveel mogelijk in je op te nemen.

Oorsprong: komeet van Halley


Tauriden, noordelijke

Periode: 20 oktober - 10 december

Hoogtepunt: 11 - 13 november

Intensiteit: 5-15 vallende sterren per uur

De noordelijke Tauriden worden net als de zuidelijke Tauriden gekenmerkt door felle vallende sterren met een lange staart die lang zichtbaar blijven. De feitelijke oorsprong is het sterrenbeeld Stier, maar de vallende sterren komen van veel verschillende punten, dus houd de hele hemel goed in de gaten.

De Tauriden zijn een van de meteorenzwermen met de grootste meteoren, waar de meeste meteorieten uit afkomstig zijn.

Oorsprong: komeet Encke


Leoniden

Periode: 6 november - 30 november

Hoogtepunt: 16 - 18 november

Intensiteit: 15 vallende sterren per uur

De Leoniden kunnen in potentie voor een van de allergrootste shows aan de nachtelijke hemel zorgen, en in sommige jaren heeft deze meteorenzwerm maar liefst 50.000 vallende sterren per uur opgeleverd. Helaas zal zo’n krachtige meteorenstorm naar verwachting pas weer in 2099 optreden.

De normale intensiteit is 12 tot zelfs 20 vallende sterren per uur, en verreweg de meeste komen uit het sterrenbeeld Leeuw.

Oorsprong: komeet Temple-Tuttle


Geminiden

Periode: 4 december - 17 december

Hoogtepunt: 14 december

Intensiteit: 120 vallende sterren per uur

De krachtigste en meest intense meteorenzwerm dit jaar zijn de Geminiden. Dit is ook een van de weinige meteorenzwermen die de meeste vallende sterren vóór middernacht laten zien.

De meteoren uit de Geminiden zijn erg klein en dringen relatief traag de atmosfeer van de aarde binnen vanuit het sterrenbeeld Tweelingen.

Daarom zijn deze vallende sterren vaak fel, maar slechts korte tijd zichtbaar en hebben ze korte staarten. Wel neemt het aantal vallende sterren elk jaar toe.

Door de combinatie van een grote hoeveelheid en zeer felle vallende sterren zijn de Geminiden de favoriete meteorenzwerm van veel sterrenliefhebbers.

Oorsprong: asteroïde 3200 Phaeton


Ursiden

Periode: 17 december - 26 december

Hoogtepunt: 21 - 23 december

Intensiteit: 10-15 vallende sterren per uur

De Ursiden raken nogal eens in het vergeetboek, omdat de meteorenzwerm vaak samenvalt met de kerst. En omdat ze vaak in de schaduw staan van de spectaculaire Geminiden.

Maar als je ’s ochtends heel vroeg buiten bent op de dag dat de zwerm op zijn hoogtepunt is, dan word je beloond met 15 tot 20 vallende sterren per uur, mits het weer goed is.

Tot de Ursiden behoren de wat minder felle vallende sterren met relatief korte staarten en ze hebben hun oorsprong overal. Daarom is bewolkt weer niet zo bevorderlijk voor deze meteorenzwerm.

Oorsprong: komeet van 8P/Tuttle

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: