Mercury

Veiligheidspak – als de luchtdruk wegvalt

Astronauten dragen een veiligheidspak tijdens de start en de landing. Het pak beschermt ze tegen wegvallende druk en is opvallend van kleur omdat de astronauten gemakkelijker te vinden zijn na een noodlanding.

4 december 2009

Veiligheidspakken beschermen astronauten tegen plotseling wegvallende druk in de cabine en moeten ze in leven houden tot het ruimtevaartuig op aarde terug is. Dit soort pakken is meestal oranje, wat het makkelijker maakt om de astronauten te vinden na een noodlanding.

Ze worden nu alleen bij start en landing gedragen, maar op de eerste ruimtemissies hadden de astronauten ze vrijwel continu aan. Frank Borman en James Lovell hebben het record: ze droegen een veiligheidspak tijdens zo’n beetje hun hele verblijf aan boord van de Gemini 7.

Het eerste Amerikaanse veiligheidspak was zilverkleurig en werd gedragen door alle astronauten die tussen 1961 en 1963 onder het Mercury-programma vielen. De pakken waren erg stijf, maar dat maakte niet veel uit omdat de druk in de Mercury-capsules en -pakken altijd op 1/3 atmosfeer lag, waardoor de astronauten zich toch goed konden bewegen. Aan de veiligheid van dit pak is nooit veel tijd besteed; gelukkig is er nooit iets misgegaan met een Mercury-capsule.

Pak voor noodlandingen

Nu wordt in de VS een veiligheidspak gebruikt dat ACES heet. Het 35 kilo zware pak werd voor het eerst gebruikt in 1989, toen er, drie jaar na het ongeluk met de Challenger, weer ruimtemissies waren. Voorheen werden astronauten in spaceshuttles zonder veiligheidspak de ruimte ingestuurd.

Het pak is bedoeld voor noodlandingen, zodat astronauten het veer kunnen verlaten terwijl het nog in de lucht is. Het pak is dan ook voorzien van een rugzak met daarin een parachute, een rubberboot en andere overlevingsspullen. Ook heeft het voor 30 minuten zuurstof, voor als de druk in de cabine wegvalt. Toch kon het pak de astronauten van de Columbia tijdens hun terugkeer naar de aarde in 2003 niet redden. Het ongeluk gebeurde op te grote hoogte, met te veel snelheid.

Sokol is een lichtgewicht

Vergeleken met de ACES is de Russische Sokol met zijn 10 kilo een lichtgewicht. Dit pak werd voor het eerst gebruikt in 1973, en is sindsdien steeds verbeterd. Nu is het zo populair dat de Chinezen een vrij exacte kopie hebben gemaakt voor hun eigen astronauten. Dit pak kan tot wel 30 uur worden gedragen in een ruimteschip onder druk, of 10 uur in vacuüm toestand. Als de cabinedruk tot onder 0,6 atmosfeer valt, schakelt het pak automatisch over op zijn noodrantsoen: twee speciaal ontworpen zuurstofflessen. De astronaut blijft drijven in het pak en door de waterdichte kraag kan hij, zelfs als hij midden op zee is geland, zijn vizier openen.

Het nieuwe Constellation Type 1-pak is een soort veiligheidspak met uitbreidingen. Naast alle functionaliteit van een gewoon veiligheidspak kan het in noodgevallen ook gebruikt worden voor korte ruimtewandelingen, bijvoorbeeld als het ruimteschip Orion ontruimd moet worden. Het pak is gebaseerd op ACES, maar moet een astronaut in staat stellen om vijf dagen te overleven als de cabinedruk wegvalt.

Volgens de laatste planning is de Constellation Type 1 in het najaar van 2015 klaar om gebruikt te worden.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: