Ruimtewandelpak – voor het vacuüm

De eerste ruimtewandeling vond plaats op 18 maart 1965, toen de Rus Aleksej Leonov tien minuten lang het ruimteschip Voschod 2 verliet. In juni dat jaar werd hij opgevolgd door de Amerikaan Ed White, die zich 23 minuten buiten de Gemini 4 bevond. De pakken van beide astronauten waren verder ontwikkelde veiligheidspakken. Zo kreeg het Gemini-pak een dunne laag mylar als bescherming tegen de grote temperatuurverschillen (van -150 tot 150°C) waar astronauten tijdens een ruimtewandeling soms aan blootgesteld worden. Ook werd het vizier van de helm voorzien van een laagje goud.

Twee meest gebruikte modellen

Nu zijn EVA-ruimtepakken (Extra Vehicular Activity) nodig voor onderhoudswerkzaamheden aan het internationale ruimtestation ISS. De twee meest gebruikte modellen zijn de Amerikaanse EMU en de Russische Orlan, wat zeeadelaar betekent. Beide pakken gaan al lang mee. De EMU gaat terug naar de eerste ruimtewandelingen vanuit een spaceshuttle
in 1984, terwijl de Orlan zijn debuut maakte in 1977 tijdens de ruimtewandelingen vanuit de oude Saljoet-ruimtestations. Beide pakken zijn sindsdien enorm veel verder ontwikkeld.

Het 110 kilo zware Orlan-pak maakt ruimtewandelingen van zeven uur mogelijk, en gaat circa 12 wandelingen mee. Handige Russische astronauten kunnen met kleine reparaties de levensduur van dit pak echter verlengen. In juni 2009 werd de nieuwste versie, de Orlan-MK, door een Amerikaanse en een Russische astronaut getest tijdens een ruimtewandeling.

De grootste vooruitgang van het MK-model is een flatscreen in de helm waarop te zien is wat de astronaut in noodsituaties moet doen. Een computer houdt de druk, temperatuur en luchtsamenstelling in de gaten. Als er iets misgaat, is dit op het scherm te zien, en de astronaut krijgt instructies. Een enorme verbetering ten opzichte van de oude pakken; nu hoeven astronauten geen noodprocedures meer van buiten te leren.

Pak van 180 kilo

De Amerikaanse EMU weegt tot 180 kilo, maar er zijn ook lichtere uitvoeringen. Hij is bedoeld voor ruimtewandelingen van maximaal acht uur en gaat ongeveer 30 jaar mee.
Op het ISS is een vaste procedure voor ruimtewandelingen ontwikkeld. Het ruimtestation heeft twee luchtsluizen waar de astronauten een etmaal vóór de wandeling in moeten zitten.

Hier wordt de druk langzaam verlaagd, van de normale druk aan boord tot 0,7 atmosfeer. Het zuurstofgehalte wordt nu opgevoerd, zodat het stikstof uit het bloed verdwijnt. Een uur vóór de ruimtewandeling gaat de astronaut zuivere zuurstof inademen en doet hij zijn ruimtepak aan. Met zijn helm op wordt de druk verlaagd tot 1/3 atmosfeer en de lucht wordt uit de sluis gepompt. Pas dan kan hij beginnen aan de avontuurlijke tocht.