Esrange launch 01

Gewichtloze cellen maken selfie in de ruimte

In Zweden heeft internationaal onderzoeksteam voor het eerst het binnenste van een cel gefotografeerd in gewichtloosheid. Dit is een belangrijke stap op weg naar toekomstige langdurige ruimtereizen.

28 april 2015 door Gunver Lystbæk Vestergård. Foto: Jesper Rais

Een luid gejuich barstte los in het Esrange Space Center in Noord-Zweden toen de raket TEXUS 52 begin deze week zijn parachute openklapte na een ruimtereis van 260 kilometer.

Aan boord van de 13 meter hoge raket bevond zich een microscoop die met behulp van laserlicht voor het eerst het binnenste van levende cellen vastlegde in gewichtloosheid – zoals de lichaamscellen van astronauten in de ruimte.

Zweeds centrum voor ruimtereizen

De raket was al bijna vertrokken toen ingenieurs van Airbus en het ruimteagentschap DLR, beide uit Duitsland, ontdekten dat er een leiding voor een camera langsliep, dus de lancering moest worden uitgesteld.

Maar na een vertraging van een uur werden de tonnen brandstof ontstoken en steeg de raket met een staart van vuur achter zich aan op uit de Zweedse wildernis bij de plaats Kiruna, waar dit soort lanceringen inmiddels aan de orde van de dag zijn.

Ruimtereizen zijn net voetbalwedstrijden

In een van de experimenten met de raket onderzoekt een Deens-Duits team van de universiteit van Aarhus hoe cellen van de schildklier zich in gewichtloze toestand gedragen.

In het laserlicht van de microscoop licht het skelet van de cellen op, en de 27-jarige postdoc Sascha Kopp was verantwoordelijk voor het inzoomen op een cel, waar hij maar een paar seconden de tijd voor had. Hij zat gescheiden van de andere teamleden in een bunker.

Toen ik afscheid van hem nam in de bunker, was ik best nerveus, maar het was als een voetbalwedstrijd. Toen het fluitje klonk, deed hij gewoon zijn werk, aldus de docent Thomas Corydon van het biomedisch instituut van de universiteit van Aarhus.

Samen met hoogleraar ruimtegeneeskunde Daniela Grimm leidt hij het onderzoek naar het gedrag van cellen in de ruimte.

Ruimtereis met cellen heeft een prijskaartje

Na 20 minuten landde de raket in de sneeuw, en was het tot nu toe duurste (een kleine 3 miljoen euro) en meest complexe experiment van het Europese TEXUS-ruimteprogramma een succes.

Het onderzoek naar cellen in gewichtloosheid is een jonge wetenschap, want tot voor kort geloofde men niet dat cellen zich anders gedroegen in de ruimte dan op aarde.

Nu weten we dat elke levende cel zich anders gedraagt in gewichtloosheid, en dat kan grote gevolgen hebben voor langdurige, bemande ruimtereizen.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: