Maanpak – voor barre omstandigheden

Het beroemdste ruimtepak aller tijden werd tussen 1962 en 1972 door de Apollo-astronauten op de maan gedragen.

Dit pak van 90 kilo was een meesterwerk als je bedenkt dat de materiaalkennis en techniek van die tijd beperkt waren.

Het pak bestond uit circa 20 lagen. De buitenste was voor de brandveiligheid en bestond uit een stof van siliciumvezels – een soort glasvezels. Hier was veel aandacht voor nadat drie astronauten waren omgekomen bij een brand tijdens een test van de Apollo 1. Om de astronauten te beschermen tegen micrometeoren en temperatuurverschillen waren nog eens 15 lagen nodig, gemaakt van kapton en nylonsoorten.

Maanstof was een probleem

De astronauten droegen een rugzak met een tank met zuurstof voor zeven uur, onder een druk van 60 atmosfeer. De zuurstof kwam met een temperatuur van tussen de zeven en tien graden het pak in, en met filters vol lithiumoxide werd het koolstofdioxide uit de uitgeademde lucht gefilterd voor hergebruik.

De pakken waren een half uur te gebruiken als zelfstandige noodcapsules en konden aan elkaar gekoppeld worden. Als een van de twee astronauten tijdens een maanwandeling in de problemen kwam, kon de andere zijn zuurstofvoorziening aansluiten op het pak van zijn collega. Gelukkig is dat nooit nodig geweest.

Het maanstof vormde een onverwacht groot probleem. Het zat overal tussen en koekte vast op de witte maanpakken. Alle verbindingsstukken kwamen zo vol stof te zitten dat de astronauten nauwelijks nog hun armen konden buigen of handschoenen aan konden doen. Ook op het goudfolie van het vizier zat stof, waardoor er krassen ontstonden en het vizier mat werd. Gelukkig duurde het langste verblijf op de maan maar drie dagen; de pakken hadden een vierde dag waarschijnlijk niet overleefd.

Constellation 2 komt eraan

Er is al heel wat energie gestoken in de ontwikkeling van Constellation Type 2, de nieuwe generatie maanpakken. Dit pak biedt aanzienlijk meer bewegingsvrijheid dan de oude Apollo-pakken, zodat de astronauten makkelijker kunnen bukken om monsters te verzamelen. Het is zo goed tegen stof geïsoleerd dat het geschikt is voor vele wandelingen. Als er ooit een maanbasis gebouwd wordt, zullen de astronauten mogelijk weken- of zelfs maandenlang op de maan zitten.

Om het gedoe en tijdsverlies als gevolg van het inademen van zuivere zuurstof vóór een maanwandeling te beperken, heeft het pak een druk van 0,8 atmosfeer en een gewone lucht­samenstelling. Een nieuwe constructie zorgt ervoor dat het pak soepel blijft, ondanks de hogere druk.

Door het slimme ontwerp is een type 1-pak om te toveren tot een type 2-pak; er hoeven alleen wat onderdelen vervangen te worden. Hierdoor hoeven astronauten, naast hun
verplichte veiligheidspak, geen extra pak mee te nemen. Dit bespaart veel gewicht.