Irwin and Moon Car

Apollo 15: Gevaarlijke bergtocht

De astronauten van de Apollo 15 zijn de eersten die landen in een berggebied op de maan. Drie keer gaan ze op expeditie, gelukkig wel met de auto. Maar een rit op de maan is geen pleziertochtje – en al helemaal niet op de steile berghellingen.

22 oktober 2009 door Stine Overbye

David Scott kan zich geen avontuurlijker plek voor een maanlanding indenken dan de voet van de vier kilometer hoge Mons Hadley.

Toen ze boven de Apennijnen vlogen, waren hij en zijn collega James Irwin al diep onder de indruk van de schoonheid van dit hoogland. En nu hij op het punt staat om als zevende mens ooit voet te zetten op de maan, wordt hij opnieuw ontroerd door het maanlandschap, dat aan de ene kant zo vertrouwd maar aan de andere kant zo anders is.

Boven aan de trap van de maanlander Falcon laat Scott zijn blik glijden over de gouden toppen van de Apennijnen. Als hij op 31 juli 1971 de ladder afklimt, trilt hij van opwinding. ‘De mens moet onderzoeken. En dit is onderzoek op z’n best!’ zegt hij profetisch, terwijl hij voet op de maan zet.

Voorbereid op een lange tocht

Voor het eerst in het Apollo-programma kunnen de astronauten rondrijden in een auto. Maar de Lunar Roving Vehicle is niet het enige nieuwe aan boord van de Apollo 15.

Naast een groter bereik kunnen de astronauten zich ook verheugen op een verblijf van 67 uur op de maan, waarvan ze soms wel zeven en een half uur per dag buiten de maanlander zullen doorbrengen: twee keer zoveel als hun voorgangers. Het wordt mogelijk gemaakt door verbeteringen in het zogeheten Portable Life Support System: de rugzak die lucht, water en een koelsysteem bevat.

Ook is de kleding van Scott en Irwin geschikter voor ontdekkingsreizen dan de kleding van eerdere Apollo-astronauten. Bovendien hebben ze zich vóór de reis uitgebreid ingelezen op het vlak van geologie en zijn ze op tal van veldtrainingen geweest, waarbij ze monsters hebben verzameld en geoefend hebben in het herkennen en beschrijven van verschillende gesteenten.

Met deze kennis kunnen ze belangrijk veldwerk verrichten, dat nieuwe inzichten moet geven in de geschiedenis van de maan.

David Scott heeft dan ook reden om optimistisch te zijn als hij voet op de maan zet en zich met Irwin voorbereidt om de elektrische wagen van de Falcon los te koppelen. Tijdens de vlucht zat de landrover opgevouwen aan de zijkant van de maanlander, maar nu wordt hij op de maan gehesen. De wielen klappen uit en zetten zich in de juiste positie vast.

Hobbels en kuilen

Een halfuur later zitten Scott en Irwin op hun plek. Het drie meter lange rijtuig lijkt misschien op een zeepkist, maar het is een ruimteschip op wielen met een eigen navigatie- en communicatiesysteem. Al weegt de wagen op de maan slechts 35 kilo, hij is sterk genoeg om twee astronauten in hun ruimtepak, gereedschap en maanmonsters te vervoeren.

De maanwagen rijdt gemiddeld 10 kilometer per uur, wat voor de astronauten meer dan genoeg is: steeds als ze over een hobbel of kuil rijden – en de Hadley-vlakte bestaat uit niets anders – komt de wagen los van de grond. Tijdens hun eerste rit voelt Irwin zich als een cowboy op een rodeopaard. Als Scott naar rechts zwenkt om een krater te ontwijken, moet Irwin zich vastklampen aan zijn stoel. Op de geluidsopnames die naar de aarde gaan, lijkt het wel alsof ze last hebben van turbulentie.

‘Hou je vast,’ waarschuwt Scott keer op keer, terwijl zijn bijrijder reageert met een zenuwachtig lachje.

Om onduidelijke redenen werkt de voorwielbesturing niet en het is heel lastig om alleen met de achterwielen te sturen. Steeds verliest Scott bijna de controle, en af en toe moet hij hard remmen om een kraterrand te ontwijken die opduikt uit het niets.

Bij de Elbow Crater stoppen de astronauten om de eerste maanproeven te nemen. Daarna gaan ze verder, bergopwaarts naar de St. George Crater aan de voet van de Apennijnen. Het uitzicht vanaf de kraterhelling is zo betoverend dat Scott nauwelijks woorden kan vinden om te beschrijven wat hij ziet.

We kijken het dal in, en ... Het is spectaculair,’ stamelt hij terwijl hij naar de Hadley-kloof kijkt die door het dal kronkelt, een herinnering aan een ver verleden toen er nog lava over de maan stroomde. Houston volgt het allemaal: op de maanwagen zit een videocamera gemonteerd die de kleurenbeelden live naar de aarde stuurt. ‘Onwerelds,’ zo beschrijft een vluchtleider van de NASA het uitzicht.

Thema

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: