Big bang theory illustration

Wat was er voor de oerknal?

Vroeger was de standaardreactie van astronomen dat die vraag niet zinnig was. Maar die houding verandert. De laatste jaren komen er steeds meer theorieën die uitgaan van een tijd vóór de oerknal, soms ook met andere universa.

19 maart 2012

Wat weten we?

De oerknaltheorie beschrijft het heelal vanaf de tijd dat het kleiner was dan een atoom. Maar de theorie vertelt ons niet hoe of waarom het heelal is ontstaan – en al helemaal niet wat er daarvóór was. Het kan zijn dat tijd en ruimte zoals we die kennen in de oerknal tot stand kwamen. Maar dat sluit niet uit dat ze een achtergrond hebben in iets wat er voor de oerknal al was.

Je zou zeggen dat er niets uit niets kan ontstaan. En een heelal dat opduikt uit het niets, kunnen we wetenschappelijk gezien niet begrijpen. Daarom nemen steeds meer kosmologen aan dat de oerknal plaatsvond in iets wat al bestond.

Hun overwegingen hebben met elkaar gemeen dat ze uitgaan van een lege ruimte die altijd al bestond, en waar de wetten van de kwantummechanica heersen. Met zo’n ruimte is het mogelijk om theorieën op te stellen die misschien een antwoord kunnen geven op de vraag wat er voorafgaand aan de oerknal gebeurde.

Volgens een van deze theorieën, het idee van de eeuwige inflatie, ontstaan er in de lege ruimte voortdurend universa, die uitdijen. Ons heelal is slechts een van de waarschijnlijk oneindig vele, en de andere zijn zo ver weg in tijd en ruimte, dat alle communicatie onmogelijk is.

In die theorie dijt de lege ruimte in een razend tempo uit, waardoor de afzonderlijke universa steeds verder uit elkaar komen te liggen.

Andere theorieën werken met cyclische universa, die ontstaan, instorten en weer opnieuw ontstaan. Ze geven dan wel een indruk van wat er vóór de oerknal was, maar lossen het fundamentele raadsel van het ontstaan niet op: waarom er iets is, en niet niets. Het probleem is alleen naar een oneindig ver verleden verschoven.

Krijgen we antwoord?

Om een antwoord te krijgen, zouden we moeten weten of er andere of vroegere universa zijn. Die hebben we wel gezocht in de kosmische achtergrondstraling, maar daar kwamen geen betrouwbare resultaten uit – en dat zien we voorlopig ook nog niet gebeuren.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: