Planeter gemmer sig for astronomerne

Aardeachtige planeten spelen verstoppertje

Astrofysici hebben meer dan 1800 planeten ontdekt in het heelal, maar geen een zoals de aarde. Is de aarde uniek – of verstoppen de aardeachtige planeten zich gewoon voor de telescopen?

10 februari 2015 door Anne Lykke en Rolf Haugaard Nielsen

Geen van de meer dan 1800 bekende planeten buiten ons eigen zonnestelsel – zogeheten exoplaneten – lijkt op de aarde. Dat verbaast de onderzoekers.

Een mogelijke verklaring is dat de twee huidige methoden om planeten te observeren niet bijzonder geschikt zijn om kleine planeten te vinden die op grote afstand om hun ster draaien – zoals de aarde.

Ster schommelt door zwaartekracht van planeten

De ene methode maakt gebruik van het feit dat een ster gaat schommelen door de zwaartekrachtwerking van een planeet die eromheen draait.

Zo'n schommelende ster trekt de aandacht van astrofysici, die de betreffende planeet al snel zullen ontdekken.

Met deze methode vind je echter vooral grote planeten die dicht bij hun ster staan, doordat deze reuzen sterk aan de ster trekken. Een kleine aardse planeet zoals Mars staat bijvoorbeeld te ver bij de zon vandaan om op deze manier te worden ontdekt.

Planeten verstoppen zich voor telescopen

De tweede methode heeft als uitgangspunt dat een planeet het licht van zijn ster dempt wanneer hij de kant van de ster passeert die de astrofysici waarnemen.

Deze methode is het best geschikt om planeten met een korte omlooptijd te vinden omdat die hun ster vaak passeren, waardoor de waarnemingen snel kunnen worden herhaald en bevestigd.

In ons zonnestelsel zijn de omlooptijden van de planeten relatief lang. Het zou twee jaar duren om een exoplaneet zoals de aarde te vinden en het bestaan ervan te bevestigen.

Kepler ontdekt vooral planeten met korte jaren

De topscorer op het gebied van het vinden van planeten, de Keplerruimtetelescoop, gebruikt de verduisteringsmethode en meet het licht van de ster waar de planeet omheen draait.

De ruimtetelescoop heeft 120.000 sterren geobserveerd en 989 planeten ontdekt, waarvan het bestaan is bevestigd via waarnemingen op aarde.

Daarnaast heeft Kepler ruim 5000 kandidaten gevonden, waarvan de meeste waarschijnlijk zullen worden bevestigd. Nieuwe geplande telescopen in de ruimte en op aarde gaan nog veel meer sterren observeren met een nog scherpere blik.

Dus waarschijnlijk vinden de astronomen vroeg of laat ergens in de melkweg een getrouwe kopie van het zonnestelsel – als zo'n planetenstelsel tenminste bestaat.

Zoek mee naar planeten

Lees meer over de planetenjacht en de spectaculaire exoplaneten die zijn gevonden in ons grote artikel:

ONZICHTBARE PLANETEN

Planeten die ver van hun ster af staan zijn moeilijker waar te nemen met een telescoop dan planeten die dichterbij staan.

? Dicht bij de ster: De meeste exoplaneten hebben korte jaren van maar een paar dagen doordat ze zich in een baan dicht bij hun ster bevinden. Die zijn makkelijk waar te nemen.

? Ver van de ster: Een planeet als de aarde heeft een lang jaar van 365 dagen, want hij staat relatief ver van de zon vandaan. Dergelijke planeten zijn moeilijk waar te nemen.

Bekijk ook ...

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: