Pandemi Asia

Artsen waarschuwen voor nieuwe pandemieën

Ongeveer een derde van alle sterfgevallen wordt veroorzaakt door besmettelijke ziekten. Microbes gaan over van dier op mens, en we nemen ze zelfs mee als we op reis gaan.

9 november 2010 door Rasmus Kragh Jakobsen

Vrachtwagenchauffeur Frank van Lent uit Den Bosch kreeg medio 2009 ineens hoofdpijn en koorts. Hij voelde zich afgemat en had soms last van hartkloppingen en botpijn. Maar hij werkte door, tot zijn vriendin hem overhaalde om naar de dokter te gaan. De arts had echter geen idee van de oorzaak, de symptomen gaven geen helder beeld. Frank van Lent moest maar wachten tot het beter ging. Pas toen hij op de radio iets hoorde over de uitbraak van een besmettelijke ziekte bij dieren, vroeg hij de dokter of dat het kon zijn. En jawel.

De diagnose: een zeldzame ziekte die Q-koorts heet en veroorzaakt wordt door de bacterie Coxiella burnetii. Deze is zo besmettelijk dat één bacterie een mens al kan aansteken. Maar het vreemde was dat Q-koorts altijd alleen boeren, dierenartsen en slachters trof: mensen die direct in contact stonden met dieren. Nu was de bacterie gemuteerd en via de lucht verspreid, waarna meer dan 2000 Nederlanders in de loop van 2009 besmet raakten – van wie de meesten niet eens in de landbouw werkten. Veel besmette mensen waren met antibiotica goed te behandelen, maar bij Frank van Lent en anderen beet de bacterie zich vast, zodat ze na een jaar nog steeds bekaf waren van een stukje wandelen. De infectie had voor sommigen een fatale afloop.

De Q-koorts is nog niet over. Het is een recent voorbeeld van een zorgelijke tendens: steeds meer nieuwe microben vinden hun weg van dier naar mens. De vogel- en varkensgriep, hiv/aids, sars en de ziekte van Creutzfeldt-Jakob vormen nog maar het topje van de ijsberg en de wetenschappers weten dat er nu snel een oplossing moet komen. De trend is namelijk precies tegengesteld aan wat deskundigen zeiden in de jaren 1960 en 1970: dat de strijd tegen besmettelijke ziekten zo goed als gewonnen was en dat men zich moest concentreren op grotere problemen zoals hart- en vaatziekten en kanker. Het optimisme was het gevolg van successen met vaccins en wondermiddelen als penicilline, streptomycine en chlooramfenicol, die uitmondden in de totale uitroeiing van pokken in 1977.

Honderden nieuwe besmettelijke ziekten

Maar door die successen leunde men tevreden achterover, en daar betalen we nu de prijs voor. Besmettelijke ziekten leiden tot circa een derde van alle sterfgevallen ter wereld, en er duiken meer nieuwe besmettelijke ziekten op dan ooit tevoren. De Nederlandse viroloog Ab Osterhaus van het Erasmus MC, het universitair medisch centrum van Rotterdam, die wereldberoemd werd nadat hij het sarsvirus had geïdentificeerd, vreest dat het alleen nog maar erger wordt.

Professor Mark Woolhouse van het Centre for Infectious Diseases aan de Schotse University of Edinburgh stelt vast:

‘Sinds ik examen deed zijn er meer dan 80 nieuwe besmettelijke ziekten bij gekomen. En er is nog geen enkel teken te bespeuren dat het minder wordt.’

Thema

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: