Man met zuurstofmasker

Binnenkort is dit misschien verleden tijd, als er betere medicijnen tegen taaislijmziekte komen.

© Shutterstock

Wetenschapper test medicijn tegen taaislijmziekte op zelfgemaakt mensenvlees

Medicijnen die op muizen zijn getest, werken niet altijd bij mensen. Dr. Jeffrey Beekman test medicijnen tegen taaislijmziekte daarom op mensenvlees – uit het lab.

20 oktober 2017

Taaislijmziekte of cystische fibrose (CF) is een erfelijke ziekte waarbij het slijm in het lichaam ongewoon taai is. 

Patiënten zijn soms wel een halve dag bezig om hun ochtendslijm op te hoesten en hebben het vaak zeer benauwd.

Normaal zorgen chloride-ionen in de cellen ervoor dat al het slijm in het lichaam dun blijft. 

Deze chloride-ionen kunnen door de celmembraan dringen dankzij een bepaald eiwit, maar bij mensen met taaislijmziekte werkt dit eiwit niet goed vanwege een genetische fout.

Geen muizen maar mensen

Daar zijn medicijnen voor, die uiteraard uitgebreid zijn getest – maar op proefmuizen, niet op mensen. Wetenschappers gebruiken muizen omdat die genetisch sterk op mensen lijken, maar hetzelfde zijn we natuurlijk niet.

Bioloog Jeffrey Beekman test voor verschillende farmaceutische bedrijven medicijnen tegen taaislijmziekte. 

Toen hij erachter kwam dat sommige medicijnen die op muizen getest zijn, niet bij mensen werken, begon hij ze te testen op ‘minidarmen’ van mensenvlees.

In een interview met UMC Utrecht zegt Beekman: ‘We nemen van patiënten één keer een darmbiopt af. Ze hoeven daarna niet meer naar het ziekenhuis te komen voor het onderzoek.’ 

Een patiëntendarm uit de diepvries

‘We pakken telkens een darm van ze uit de diepvries,’ vervolgt de Utrechtse bioloog. ‘En we kunnen aan de hand van de reactie in het darmweefsel voorspellen of een medicijn voor deze patiënt effectief is of niet. Als het middel werkt, zwelt het darmpje binnen een uur door binnenstromend vocht.’

De microdarmen die Beekman gebruikt, zijn ontwikkeld door onderzoekers van het Utrechtse Hubrecht Instituut. 

Minidarmpje gekweekt uit cellen.

© Wikimedia Commons

Zij hebben ontdekt hoe ze de darmpjes kunnen maken van stamcellen uit de darm, en vervolgens ontwikkelde Beekman een test voor taaislijmziekte.

Dat betekent dat patiënten met taaislijmziekte, een levensbedreigende aandoening, voortaan betere medicijnen kunnen krijgen, waarvan ze weten dat ze werken.

Eind aan te dure medicijnen voor taaislijmziekte?

Doordat de patiënten sneller de juiste medicijnen krijgen, worden ze beter geholpen en wordt er bovendien veel geld bespaard.

Dan krijgen mensen als Robin Kok, de studente met taaislijmziekte die de media haalde (waaronder de NRC) omdat ze een duur medicijn niet vergoed krijgt, wellicht ook kansen op een beter leven.

Organoïden voor nog veel meer ziekten

In de toekomst kunnen we ook andere mini-organen of organoïden verwachten.

‘Ik gebruikte het menselijkedarmmodel ook al voor het testen van remmers van diarreeziekten, zoals cholera,’ aldus Jeffrey Beekman.

‘Het Hubrecht Instituut kweekt meer mini-organen zoals lever, long, alvleesklier en maag. Ze worden straks gebruikt voor het testen van medicijnen bij kanker.’

Ook goed nieuws voor proefdieren

Beekman kreeg voor zijn werk de Willy van Heumenprijs. Deze prijs wordt eens in de twee jaar uitgereikt aan een persoon of organisatie die zich in Nederland met succes inzet om het gebruik van proefdieren voor medisch onderzoek terug te dringen.

Dus misschien kunnen we straks niet alleen veel meer patiëntenlevens redden, maar ook de levens van proefdieren.

Kweekvlees op je bord

Naast medische toepassingen is er natuurlijk ook kweekvlees om te eten. De Nederlandse wetenschapper Mark Post ontwikkelde de eerste kweekburger ter wereld.

Wil je meer weten over nieuwe medicijnen? Neem dan een abonnement op Wetenschap in Beeld of doe iemand een abonnement cadeau.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: