El Dorado, dat ‘de vergulde’ betekent, is een koning uit een rijk fantasieland. Elk jaar werd de koning met goudstof bestoven en een meer op gevaren; hij dompelde zich onder en offerde het meer rijke geschenken. Dit verhaal kreeg de Spaanse veroveraar Sebastián de Benalcázar van een indiaan te horen. En ja, er had zo’n gebruik bestaan bij het Muiscavolk, en het meer was Laguna de Guatavita. Het Muiscavolk was echter door een buurstam onderworpen en het ritueel raakte, lang voordat de Spanjaarden in de 16e eeuw aankwamen, in onbruik.
Toch gaf het verhaal de aanleiding tot honderden jaren van goudkoorts. El Dorado groeide mettertijd uit tot het symbool van een plek met onmetelijke rijkdommen.
Sebastián de Benalcázar ging zelf op goudjacht bij het Guatavitameer, en de ene na de andere avonturier trad in zijn voetsporen. De expedities kostten vaak levens – dat van de goudzoekers, maar ook van indianen die de pech hadden er in de buurt te wonen. Het meer werd meermaals drooggelegd, onder meer op aandringen van de Duitse natuuronderzoeker Alexander von Humboldt. Maar alles wat men vond was een smaragd, een paar bekers en wat andere voorwerpen.
Behalve het Guatavitameer zijn andere plekken in Zuid-Amerika aangewezen als El Dorado. Dat geldt ook voor Manoa, dat in een boek van de Engelse sir Walter Raleigh voorkomt. Maar het is duidelijk dat Manoa niet bestaat, en ook de andere plekken zijn verzonnen. De kans om El Dorado te vinden is in feite nihil.
Vanaf 12 januari brengen we tien dagen lang vondsten die op het verlanglijstje van de archeologen staan. Kom elke dag even kijken en lees over de voorwerpen en plekken die blijven opduiken in het collectieve geheugen. Misschien zijn ze verdwenen, misschien hebben ze nooit bestaan. Maar de droom om ze te vinden, leeft:
De heilige graal
Ark des Verbonds
Het Witte Schip
Aristoteles' geschriften
De bibliotheek van Alexandrië
Het graf van Djengis Khan
El Dorado
Metropolis
Amelia Earharts vliegtuig
Nazigoud
Abonnement: In dit nummer kun je onder meer lezen over de wedloop om het aidsvaccin en lichten we een tipje van de sluier op over de auto's van de toekomst.
Abonnement: Download een complete uitgave van Wetenschap in Beeld. Helemaal gratis. Je hoeft alleen maar in te loggen als gebruiker van wibnet.nl.
Lees wat de journalisten Helle en Henrik Stub van Wetenschap in Beeld over het heelal te melden hebben.
Verdiep je in de grootste gebeurtenissen van de 2. Wereldoorlog.