zalmkwekerij

Jouw zalmmoot bedreigt inheemse vissen – maar niet zoals je denkt

De wilde Noorse zalmen worden ernstig bedreigd door ontsnapte kweekvissen. Maar er is een oplossing ...

14 september 2016 door Tobias Hjortkjær Schultz

Er was een tijd dat zalm een kostbare delicatesse was, voorbehouden aan de rijken en alleen voor bijzondere gelegenheden.

Nu vind je zalm op de diepvriesafdeling van elke supermarkt voor een prijs die kan concurreren met die van varkensvlees en kip. Dat is goed nieuws voor visliefhebbers, en zalm vormt een prima bron van eiwit voor de hongerige en steeds sneller groeiende wereldbevolking.

Moeder Natuur betaalt de prijs

De ontwikkeling heeft echter een prijs, en zoals zo vaak is het Moeder Natuur die deze betaalt.

'We lossen één probleem op, maar veroorzaken een nieuw,' zegt dr. Kevin Glover, de hoofdonderzoeker van het Instituut voor Zeeonderzoek in Noorwegen. Hij en zijn team brachten onlangs een omvangrijk onderzoek naar buiten, dat tot een zorgwekkende conclusie komt: de wellicht belangrijkste zalmstammen ter wereld worden in hun voortbestaan bedreigd. En dat is de schuld van de mens. Ontsnapte kweekvissen mengen zich namelijk met het natuurlijke bestand en verzwakken de oorspronkelijke vissen in een mate die de biologen zorgen baart.

760 gekweekte zalmen per wilde zalm

Noorwegen is de grootste producent van ingevroren zalm ter wereld. Maar liefst 380 miljoen Atlantische zalmen leven er in grote kwekerijen langs de Noorse kust. Ter vergelijking: de Noorse rivieren bevatten in totaal slechts circa 500.000 wilde zalmen. De scheve verhouding tussen wilde en gekweekte zalm zou op zichzelf geen probleem zijn voor de natuur, als de kweekzalmen maar netjes in hun kooi bleven.

Ze groeien snel, maar zijn zwak

Maar ondanks 's werelds strengste regels ontsnappen honderdduizenden Noorse kweekzalmen per jaar, en volgen hun instinct. Ze zoeken zoet water op om kuit te schieten en mengen zich daar met wilde vissen. Het resultaat, 'gemengde vis', kan minder goed tegen een stootje dan de oorspronkelijke stammen, die zich gedurende duizenden generaties hebben aangepast aan de omstandigheden. Desondanks groeien ze sneller en vormen ze geduchte concurrenten om het voedsel van hun 'zuivere' neefjes en nichtjes.

Gemengde vissen gaan dood

Jonge zalmen brengen hun eerste jaar in de rivier door, waarna ze naar zee zwemmen en grote, geslachtsrijpe zalmen worden. Uiteindelijk keren ze terug naar de rivier waar ze vandaan kwamen om voor nageslacht te zorgen. De Noorse wetenschappers constateerden dat een significant kleiner deel van de jonge vissen uit rivieren waar veel kweekzalm voorkomt, de tocht naar zee en terug overleeft vergeleken met rivieren met alleen wilde zalm.

Elke rivier heeft zijn eigen zalmstam, en slechts een derde van de oorspronkelijke stammen is nog vrij van DNA van kweekzalm. De zwaarst getroffen stam bestaat nu voor 47 procent uit kweekzalm.

Hoe los je dit op?

De eenvoudigste oplossing zou natuurlijk zijn om geen vis meer te kweken voor de consument, maar dat zou waarschijnlijk nog veel grotere gevolgen hebben voor de natuur.

Qua milieubelasting, gemeten in uitstoot van CO2, stikstof en waterverbruik, zijn zalmkwekerijen zeer schoon te noemen vergeleken met bijna elke andere vorm van productie van dierlijk eiwit. Daarnaast is de vraag naar vis haast oneindig groot, en het kweken van vissen is een mogelijke oplossing voor de wereldwijde overbevissing. Als het zo doorgaat, zijn de zeeën binnen een paar decennia leeggevist.

Zalm kweken in tanks

Een van de oplossingen is om viskwekerijen naar het land te verplaatsen en de vissen in grote tanks te houden, waar de kweek volledig gecontroleerd wordt. Deze techniek wordt in Azië al eeuwenlang toegepast. Daar worden vissen vooral gekweekt in gesloten watersystemen en dammen op het land – twee derde van alle gekweekte vis komt ervandaan. Maar het gaat om andere soorten.

Zalm en forel kunnen best op het land gekweekt worden, maar dat stelt hoge eisen aan de zuiverheid van het water, wat het zeer kostbaar en onaantrekkelijk voor viskwekers maakt – zolang ze nog in open zee mogen kweken.

Steriele vissen

Een andere oplossing is genetische manipulatie van kweekvissen om ze geheel steriel te maken. 'In mijn optiek is dat de enige haalbare oplossing als we de oorspronkelijke zalmstammen willen behouden en in zee willen blijven kweken,' aldus Kevin Glover van het Noorse Instituut voor Zeeonderzoek.

Bekijk ook ...

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: