Hammerhaj var en brudge

Mythe over Deense hamerhaai doorgeprikt

In kranten, boeken en op internet kun je lezen dat er in 1937 bij het Deense eiland Seeland een verdwaalde hamerhaai in een visnet terechtkwam. Maar het is een broodjeaapverhaal.

24 april 2015

Hamerhaai blijkt reuzenhaai

De hamerhaai komt alleen in de tropen voor, en het was dan ook een flinke sensatie toen een visser op 13 oktober 1937 bij het Deense eiland Seeland een 4,5 meter lang exemplaar in zijn net kreeg.

De haai was veel groter dan alle andere haaien die de plaatselijke vissers ooit hadden gezien, en al snel had het hele land het over de spectaculaire vangst.

Het verhaal is sindsdien zo vaak verteld dat het vandaag de dag regelmatig als feit opgevoerd wordt.

Als het geen hamerhaai is, wat is het dan?

75 jaar later doorzocht een wetenschappelijk medewerker van het Deense zoölogisch museum, Henrik Carl, de archieven van het museum omdat hij bezig was met een visatlas van de Deense wateren. In een briefwisseling trof hij een foto van de roemruchte hamerhaai aan.

Hoewel de foto niet vanuit de beste hoek was gemaakt en de haai op dat moment al half ontbonden was, stond het buiten kijf dat het niet om een hamerhaai ging, maar om een reuzenhaai. Deze enorme haai, die wel in de Deense vaarwateren voorkomt, doet geen vlieg kwaad.

Reuzenhaai was onbekend tot de jaren 1940

Hoe heeft de mythe van de hamerhaai kunnen ontstaan? Volgens Carl waren er in 1937 nog maar twee reuzenhaaien gevangen in Denemarken - aan de andere kant van het land. De vissers van Seeland waren dus vermoedelijk niet bekend met de soort. Misschien zagen ze de spitse neus van de reuzenhaai aan voor de 'hamer' van de hamerhaai.

De vis werd terug in het water gegooid toen hij begon te rotten. Daardoor is hij nooit door een wetenschapper onderzocht en is de mythe blijven hangen.

De foto werd weliswaar naar het zoölogisch museum gestuurd, dat de vis graag wilde onderzoeken, maar het was te laat. De bioloog van het museum kon dan ook alleen maar op de beschrijving van de vissers afgaan.

Pas vanaf de jaren 1940 dook de reuzenhaai regelmatig op rond Denemarken, zodat Deense biologen meer vertrouwd raakten met de soort.

Video: beelden van een reuzenhaai (niet van een hamerhaai)

Dit is een 4 meter lange reuzenhaai, in 1990 gefilmd bij Noorwegen:

Wil je weten welke haaien wél in Noordwest-Europa voorkomen?

Lees ons artikel over haaien in de Noordzee.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: