Hoe draait een schildpad zich om?

Kan een schildpad die op zijn rug ligt zelf weer overeind komen?

1 september 2009

Voor dieren als schildpadden en torren met een hard rugschild is het van vitaal belang dat ze zich kunnen omkeren als ze op hun rug terechtkomen. Anders is hun geen lang leven beschoren. Gevaarlijk wordt het als ze bijvoorbeeld over een drempel moeten of als mannetjes met elkaar vechten. Bij sommige soorten schildpadden proberen mannetjes elkaar met opzet ondersteboven te duwen. De schildpad ontwikkelde een aantal technieken om zich om te keren. De vorm van het schild bepaalt daarbij vooral welke techniek hij gebruikt. Een waterschildpad heeft meestal een vlak schild met scherpe randen, en dat is de optimale vorm om te zwemmen. Als hij ondersteboven komt te liggen, keert hij zich om door zijn nek ver uit het schild te steken en daarna naar beneden te duwen, waardoor het schild aan één kant opwipt en het dier via de zijkant weer op de buik terechtkomt. Landschildpadden daarentegen hebben vaak een hoog, rond schild, onder meer als bescherming tegen roofdieren. Bij soorten met een sterk gekromd schild is de nek te kort voor de techniek van waterschildpadden. Zij gebruiken niet zozeer spieren als wel de zwaartekracht om overeind te komen. Vaak heeft de kromming van het schild een vorm waardoor de schildpad automatisch naar de juiste kant rolt, eventueel met een minimale beweging van zijn poten. Wiskundigen van de universiteit van Boedapest in Hongarije hebben onlangs aangetoond dat sommige ronde schilden vrijwel de perfecte geometrische figuur hebben om overeind te kunnen komen. Bij de soorten schildpadden waarbij de mannetjes geregeld proberen om elkaar om te duwen, is er overigens een verschil tussen de geslachten; met het schild van de mannetjes is het stukken makkelijker om weer overeind te komen. Er bestaan ook schildpaddensoorten die een combinatie van de twee bovengenoemde technieken in toepassen.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: