Massagraf: Vikingen vermoord in Engeland

Naar aanleiding van de Olympische Spelen in Londen in 2012 zijn er enorme bouwprojecten gestart in het zuidoosten van Groot-Brittannië. En nog voordat de spelen beginnen, zullen de eerste onofficiële gouden medailles al worden uitgereikt – aan een ploeg wegwerkers, die in juni 2009 een macabere en opzienbare vondst deden in de buurt van de kustplaats Weymouth.

Tijdens de aanleg van een toerit naar het Olympische zeilsportgebied stuitten de graafmachines op een massagraf vol met oude skeletten. De schedels waren van de lichamen gescheiden en netjes opgestapeld langs de ene kant van het graf, waar de restanten van minstens 51 mensen bleken te liggen. Alle doden waren uit de kluiten gewassen mannen: vóór hun brute dood waren ze gezond, lang, sterk – en jong. De jongsten waren nog maar tieners, de meesten twintigers en de oudsten waren begin 30.

Vikingen hebben het koud gehad

Bij koolstofdateringen van de botten bleek dat de mannen zijn gedood tussen de jaren 910 en 1030. Deze periode werd gekenmerkt door vele gevechten tussen de vaste bewoners, Angelsaksen, en de Vikingen, die op veroveringstocht waren. De slachtoffers kwamen dan ook uit Scandinavië, blijkt uit gebitsanalyses.

Wetenschappers hebben de isotopensamenstelling van het tandglazuur en tandbeen onderzocht en concluderen dat de mannen uit een gebied kwamen met een aanzienlijk kouder klimaat dan het Engelse, en dat ze waren opgegroeid met eiwitrijk voedsel. Op grond van deze en andere gegevens hebben deskundigen berekend dat de doden uit verschillende gebieden in Scandinavië kwamen. Eén man kwam pas echt van ver, want de gebitsanalyse wees uit dat hij ten noorden van de poolcirkel was opgegroeid.

De omstandigheden van de slachting, die zo’n 1000 jaar geleden plaatsvond, zijn raadselachtig. Maar de onderzoekers van Oxford Archaeology, dat met bijna 400 specialisten een van de grootste
onafhankelijke archeologie-instituten in Europa is, doen er alles aan om de botten te analyseren en de gebeurtenissen op die manier te kunnen reconstrueren. Op grond van eerdere ontdekkingen heeft de leider, David Score, nu al een scenario in gedachten: de Vikingen waren net op de Britse kust aangeland en stonden op het punt het land in te trekken toen het leger omringd werd door 200 tot 300 lokale Angelsaksen. De Vikingen zaten in de val en konden niet meer voor- of achteruit.

Met hun zwaarden of andere scherpe wapens gingen de bewoners de Vikingen te lijf, die probeerden om de klappen met armen en benen op te vangen. Een van de Vikingen raakte zijn vingers kwijt in de strijd, vermoedelijk toen hij een stoot probeerde te pareren door de klink van het zwaard te grijpen.

Anderen kregen houwen en steken in hun hoofd, kaak, borst en rug en uiteindelijk waren de Scandinaviërs zo zwaar gewond dat ze hun zelfverdediging moesten staken. Als ultieme vernedering werden de Vikingen uitgekleed – er zijn in het graf althans geen kledingresten gevonden – en met een niet erg secure snede onthoofd. Tot slot werden de lichamen in een massagraf gegooid, en de hoofden werden aan één kant van het graf gerangschikt.

De skeletten in het graf zijn circa 1000 jaar oud. Ze zijn vooral van jonge mannen van in de 20, maar sommige zijn van tieners.

Vikingenhoofden als trofeeën

Mogelijk gebruikten de Angelsaksen de Vikingenhoofden als trofeeën die op een stok werden gezet om andere Vikingen af te schrikken. Een feit is in elk geval dat de onderzoekers meer lichamen hebben gevonden dan schedels – de voorlopige onderzoeken duiden erop dat er een tot vier schedels ontbreken.

Al zijn de archeologen nu een eind op weg inzicht in de bloedige slachting te krijgen, er is nog heel wat speurwerk te verrichten: de onderzoekers weten niet wie er achter de slachtpartij zat en wat het motief was. Nu het tijdstip van het voorval en de achtergrond van de slachtoffers ongeveer zijn vastgesteld, zoeken de archeologen aanknopingspunten om de slachting te kunnen koppelen aan een bepaalde historische gebeurtenis.

Intussen gaat de aanleg van de toerit gewoon door, zodat de Britten in 2012 klaar zijn voor een nieuw, heel wat groter invasieleger – niet van Vikingen deze keer, maar van enthousiaste sporters van over de hele wereld.