De afgelopen week heeft de ruimtevaart zich van zijn beste en slechtste kant laten zien. Het goede nieuws is dat het marswagentje Opportunity op weg is naar zijn achtjarig jubileum op Mars, en het werkt nog prima.

Na bijna 35 kilometer in de Marswoestijn te hebben rondgereden, is de rover nu toe aan zijn vijfde winter. Omdat er inmiddels flink wat stof op de zonnepanelen van de Opportunity zit, heeft men voor het eerst besloten om de rover voor de winter te parkeren op een helling van 15 graden met uitzicht op de lage zon aan de horizon. Daar blijft hij staan tot de zon na een paar maanden weer hoog aan de hemel staat.

Een zonnige dag voor de Opportunity gezien vanuit zijn huidge verblijfplaats bij de Endeavour-krater. Bron: NASA

Voor de Curiosity, die nu op weg is naar Mars, verloopt ook alles volgens plan. Op 11 januari voerde de ruimtesonde een koerscorrectie uit, waarbij zijn snelheid met een kleine 20 km/h aangepast werd. Dit was nodig omdat de Curiosity anders voorbij Mars zou schieten.

Dat klinkt merkwaardig, maar de reden is dat men wilde voorkomen dat de laatste trap van de Atlas 5-raket die de Curiosity aandrijft Mars zou raken en de planeet zou vervuilen met micro-organismen van de aarde. Door de koerscorrectie komt de Curiosity nu 40.000 kilometer dichter bij de planeet en zal hij 14 dagen eerder aankomen. Er zullen nog meer koerscorrecties volgen, waardoor de Curiosity uiterlijk op 5 augustus in de Gale-krater iets ten zuiden van de evenaar van Mars zal landen.

De Curiosity is nu op weg naar Mars. Links de ruimtesonde, die onderweg beschermd wordt door een hitteschild. Rechts de Curiosity zoals hij eruit zal zien als hij op Mars landt. Bron: NASA

De donkere kant van de ruimtevaart

Het slechte nieuws is dat de Russische Fobos-Groent nu is verbrand in de atmosfeer van de aarde. Dit is uiteraard een harde klap voor de Russische ruimtevaart, maar zulke dingen gebeuren nu eenmaal. Verontrustender zijn de uitspraken van de chef van het Russische ruimteagentschap Roskosmos, Vladimir Popovkin. Hij liet duidelijk doorschemeren dat er sprake zou kunnen zijn van sabotage. Dit zei hij:

'We beschuldigen niemand, maar er zijn krachtige installaties op aarde die een satelliet in de ruimte schade kunnen berokkenen. Er zijn nu meerdere fiasco's geweest met onze satellieten precies wanneer deze boven gebieden vlogen die niet zichtbaar zijn vanuit Rusland, en waar we dus geen telemetrie kunnen ontvangen.'

De Russische generaal Nikolaj Roedjonov deed een andere opvallende uitspraak. Volgens hem was de Fobos-Groent mogelijk blootgesteld aan krachtige radarstraling uit een installatie in Alaska, waarmee normaal de ionosfeer wordt onderzocht. Een installatie die zo noordelijk gelegen is zou echter niet gauw een ruimtesonde met een baan zo ver naar het zuiden kunnen uitschakelen.

Er is geen bewijs dat deze uitspraken op waarheid berusten. De Amerikanen of andere ruimtevaartnaties zijn er op geen enkele manier bij gebaat om een wetenschappelijke ruimtesonde op weg naar Mars te saboteren.

Bovendien had de Fobos-Groent een kleine Amerikaanse module aan boord, de LIFE, die moest onderzoeken hoe micro-organismen zich tijdens te reis zouden gedragen. China had ook bagage aan boord: hun eerste Marssatelliet Yinghuo-1. Er is dus geen reden om aan te nemen dat de internationale gemeenschap iets tegen de Russische Marsvlucht had.

Een van de vele afbeeldingen vanaf de aarde genomen van de gestrande Fobos-Groent.

Er zijn vanaf de aarde veel foto's van de Fobos-Groent genomen, die de ruimtesonde nog onbeschadigd in zijn baan om de aarde laten zien. De Europese ruimtevaartorganisatie ESA had zelfs even contact met de sonde. De gegevens werden meteen aan de Russen doorgegeven, zoals gebruikelijk bij de internationale samenwerking binnen de ruimtevaart.

Zo'n samenwerking is ook hard nodig. De Amerikanen hebben er immers zelf voor gezorgd dat ze alleen astronauten naar het internationale ruimtestation ISS kunnen brengen met Russische Sojouz-ruimteschepen vanaf de basis in Bajkonoer. Alleen al om die reden zijn de VS gebaat bij goede relaties met Rusland.

De meest waarschijnlijke oorzaak is een computerfout, waardoor de Fobos-Groent de raketmotor die hem van de aarde weg zou brengen, niet kon ontsteken. Popovkin gaf eerder ook toe dat het budget te klein was, waardoor het project de nodige kwaliteitscontrole moest ontberen.