Hoewel het stevig sneeuwde boven het ruimtevaartcentrum Bajkonoer in Kazachstan, lukte het de Russen op 14 november om een nieuwe bemanning naar het ISS te sturen. Deze lancering was erg belangrijk, omdat het ruimtestation anders een tijdje onbemand zou zijn. De huidige bemanning van drie moet namelijk uiterlijk op 22 november terug op aarde zijn, omdat hun Sojoez-ruimtecapsule dan de maximaal toegestane tijd aan het ISS is gekoppeld.

Er viel zo veel sneeuw dat de drie kosmonauren poncho's over hun ruimtepakken moesten dragen op het korte stukje naar de raket. Het vroor flink, en je zag er geen hand voor ogen. Gelukkig was het wel windstil. Bron: NASA TV.

Dit probleem ontstond in augustus, toen de lancering van een Sojoez-raket met een Progress-bevoorradingsschip mislukte. Deze raket was van precies hetzelfde type dat gebruikt wordt voor de lancering van de bemande Sojoez-capsules. Dit leverde natuurlijk een enorme vertraging op, omdat het veel tijd kostte om de fout te vinden en te herstellen. Het team dat nu op 14 november gelanceerd is, zou oorspronkelijk op 22 september vertrekken, maar men moest wachten op een geslaagde lancering van een ander Progress-schip. Dit gebeurde op 30 oktober, en hierna was de weg vrij.

Aan boord van de Sojoez-capsule waren twee Russen en een Amerikaan. De kapitein is Anton Sjkaplerov. Hij had Anatoly Ivanisjin en de Amerikaanse ruimteveerveteraan Daniel Burbank bij zich. Ivanisjin is overigens niet alleen piloot, maar hij heeft ook studies in economie, statistiek en informatietheorie afgerond.

De nieuwe bemanning, v.l.n.r. Ivanisjin, kapitein Sjkaplerov en Dan Burbank. Bron: NASA.

Normaal gesproken heeft een nieuwe bemanning ruim de tijd om te wennen aan het leven aan boord van het ISS, onder leiding van de ervaren, eerdere bemanning. Maar deze keer heeft men slechts een week voor de overdracht.

”Ik denk dat het een grote uitdaging wordt, maar er staat een goed team achter ons op aarde”, zegt Burbank, die twee keer met het ruimteveer vloog. Dat komt goed uit, want zijn twee Russische collega's gaan voor het eerst naar de ruimte, en kunnen dus in het begin moeite hebben om aan het leven in de ruimte te wennen.

De nieuwe bemanning zal maar een maand alleen zijn op het ISS. Volgens plan komt er op 21 december een tweede Sojoez-capsule aan met een bemanning van drie, onder wie de Nederlander André Kuipers. Daarmee zullen er zoals gebruikelijk weer zes mensen aan boord van het ISS zijn.

De Russische ruimtesonde Fobos-Groent bereikte zijn doel, de kleine Marsmaan Phobos, niet. Bron: Roskosmos

Problemen met ruimtesonde naar Phobos

Op 8 november lanceerde Rusland zijn eerste ruimtesonde naar Mars in 15 jaar. Het was de bedoeling dat de sonde Fobos-Groent naar de kleine Marsmaan Phobos zou vliegen, en ten minste 100 gram materiaal van de oppervlakte zou verzamelen om terug te brengen naar de aarde. Fobos-Groent heeft ook een kleine capsule bij zich van de Amerikaanse organisatie The Planetary Society, met beerdiertjes en andere kleine organismen, om te onderzoeken hoe ze reageren op een lange ruimtereis.

Helaas verliep het niet helemaal volgens plan. Een raket van het type Zenit bracht de 13 ton zware ruimtesonde in een lage baan, tussen 200 en 350 kilometer van de aarde. Hiervandaan zou de eigen raketmotor Fobos-Groent verder naar Mars brengen. Het is nog niet precies bekend wat er gebeurd is, maar de ruimtesonde heeft zijn baan om de aarde in ieder geval niet verlaten.

Hoewel de Russen alles gedaan hebben om het probleem op te lossen, hebben ze geen radiocontact met de Fobos-Groent kunnen krijgen en moet deze waarschijnlijk als verloren beschouwd worden. De Europese ruimteorganisatie ESA heeft de Russen nog proberen te helpen om het contact te herstellen via hun installaties in Frans Guyana, Spanje en de Canarische eilanden, maar tevergeefs.

De Fobos-Groent bevindt zich nu in een lage baan om de aarde en zal vermoedelijk binnen een maand neerstorten. Brandstof maakt 11 ton van de in totaal 13 ton uit, in de vorm van de giftige stoffen distikstoftetraoxide en hydrazine. Gelukkig is het risico dat deze stoffen de aarde bereiken, gering. Ze zullen waarschijnlijk op 80 kilometer hoogte exploderen zonder schade aan te richten.

De grootste schade lijkt te worden geleden door het Russische ruimtevaartprogramma, dat in een diepe crisis verkeert na het verlies van de ruimtesonde van 120 miljoen euro. Het is nu al 25 jaar geleden dat de Russen voor het laatst een ruimtesonde succesvol lanceerden. Dit was in 1986, toen de twee sonden Vega 1 en 2 langs Venus vlogen op weg naar de komeet van Halley.

Ze zijn daarom ervaring en expertise met het bouwen en lanceren van ruimtesonden kwijtgeraakt. Er is nu een beslissing op hoog politiek niveau nodig of de Russen door willen gaan met reizen naar planeten of dat ze de verkenning van het zonnestelsel aan andere ruimtevaartmachten zullen overlaten.