De Kepler-satelliet heeft een planeet gevonden die overeenkomsten vertoont met de aarde.

Illustratie door een tekenaar van de onlangs ontdekte planeet Kepler 22b. Bron: NASA.

De planeet draait om een ster op 600 lichtjaar van ons vandaan. Zijn afstand tot de ster wijst erop dat het er slechts iets warmer is dan op aarde. Dit betekent dat de planeet, die Kepler 22b gedoopt is, wel eens leven zou kunnen bevatten.

Maar Kepler 22b is geen tweelingbroertje van de aarde. Zijn diameter is 2,4 keer zo groot als die van de aarde, waardoor de zwaartekracht er sterker is en de atmosfeer waarschijnlijk dichter. Zijn omwentelingstijd is 290 dagen. Dat is korter dan het aardse jaar van 365 dagen en betekent dat Kepler 22b iets dichter op zijn ster staat dan de aarde.

De kleinere afstand zou echter niet zo veel problemen moeten veroorzaken, want de ster is wat kleiner en koeler dan de zon. Hij straalt 25% minder licht uit dan de zon, waardoor de gemiddelde temperatuur op Kepler 22b op 22 graden geschat wordt, iets hoger dan de 15 graden van de aarde. Deze schatting is echter twijfelachtig, want het is niet bekend hoe groot het broeikaseffect is op Kepler 22b. Als de atmosfeer erg dicht is, kan het broeikaseffect veel sterker zijn dan op aarde, vooral als de atmosfeer veel CO2 bevat.

Het is natuurlijk verleidelijk om onze fantasie de vrije loop te laten en ons allerlei dieren en planten op Kepler 22b voor te stellen. Het is inderdaad mogelijk dat het een planeet van steen en metaal is als de aarde, maar voor hetzelfde geld is het een kleine gasplaneet die meer op Jupiter en Saturnus lijkt. Op basis van de beschikbare gegevens is dit niet met zekerheid te zeggen.

De grote zoektocht naar planeten

De Kepler-satelliet zoekt naar exoplaneten. Hij volgt de aarde in een baan om de zon op een afstand van een paar miljoen kilometer. Bon: NASA

De planeet heeft de naam Kepler 22b gekregen omdat hij nummer 22 is in een reeks van bevestigde planeten die de Kepler ontdekt heeft. Maar dat nummer kan zo veranderen, want de Kepler heeft maar liefst 2326 planeten geobserveerd die nog wachten op de uiteindelijke bevestiging.

De Kepler-satelliet vindt planeten door de verduistering te meten die ontstaat als een planeet voor zijn ster langs schuift. Er moeten drie van zulke verduisteringen geobserveerd zijn voordat het bestaan van een planeet bevestigd wordt. Drie verduisteringen geven ook meer mogelijkheden om grootte en omwentelingstijd van een planeet vast te stellen.

Van de 2326 kandidaat-planeten die nu gevonden zijn, zijn 207 ongeveer even groot als de aarde, 1181 even groot als Neptunus, 203 even groot als Jupiter en 55 groter dan Jupiter. Van de overgebleven planeten is de grootte nog niet vastgesteld.

Dat er zo veel planeten zijn met de afmetingen van Neptunus en Jupiter komt omdat deze planeten gemakkelijk te ontdekken zijn, vooral als ze een korte omwentelingstijd hebben. Veel grote planeten hebben een omwentelingstijd van een paar dagen of weken, waardoor de drie benodigde verduisteringen snel optreden.

Kleine planeten ter grootte van de aarde en met een omwentelingstijd van ongeveer een jaar zijn lastiger te observeren. Maar volgend jaar maart is de Kepler drie jaar in de ruimte, waardoor het aantal bevestigde planeten met een baan die lijkt op die van de aarde snel zal stijgen in 2012.

De ligging is belangrijk

Bij het kopen van een huis is de ligging vaak bepalend. Dat geldt ook voor planeten. Interessante planeten hebben een mogelijkheid dat er leven is, en moeten dus niet te warm of te koud zijn. Elke ster heeft een zone waarin een planeet de juiste temperatuur heeft voor leven. Buiten deze zone zijn de mogelijkheiden beperkt. Zo heeft Venus een gemiddelde temperatuur van 480 graden.

Helaas lijken maar 48 van de kandidaten binnen de zogeheten bewoonbare zone te liggen. Dat komt omdat de definitie van deze zone is aangescherpt, zodat we zeker kunnen zijn dat een planeet in deze zone ook echt een geschikt klimaat heeft.

Kepler 22b is misschien niet het tweelingbroertje van de aarde, maar met zijn milde klimaat komt hij dichtbij. En voor het eind van 2012 is de kans groot dat we een planeet ontdekken die de naam Terra Nova verdient – de nieuwe aarde.