Vlak voor kerst ontdekten Belgische en Franse sterrenkundigen twee zeer opmerkelijke planeten, die misschien een tipje van de sluier oplichten over het einde van de aarde over zes miljard jaar. De twee planeten zijn ontdekt door de gegevens van de Kepler-satelliet te analyseren. Beide zijn iets kleiner dan de aarde, en cirkelen zeer dicht om hun ster met een omlooptijd van slechts 5,8 en 8,2 uur. De afstand tot hun ster is maar ongeveer een miljoen kilometer - voor de aarde is dat 150 miljoen.

De ster zelf is een blauwe en zeer warme dwerg, maar nog maar 18 miljoen jaar geleden was het een rode reus met een atmosfeer die zich miljoenen kilometers in de ruimte uitstrekte. De twee planeten bevonden zich toen dus ver in de roodgloeiende en zeer dunne atmosfeer van de ster. Oorspronkelijk waren ze ongetwijfeld veel groter dan de aarde, maar de buitenste laag van de planeten is verdampt in de atmosfeer van de ster, en nu is alleen de kern over.

De atmosfeer van de ster is nu verdwenen, en er is alleen een kleine blauwe dwerg met een temperatuur van 28.000 graden over. Nu de planeten niet meer worden bedekt door de roodgloeiende atmosfeer, konden de Belgische en Franse astronomen ze ontdekken. Vanwege de kleine afstand tot hun ster is het zo'n 8000 graden op de planeten. Alle materie verdampt bij dergelijke temperaturen, dus de twee planeten zal geen lange toekomst beschoren zijn.

Toekomst en ondergang van de aarde

Het aardoppervlak zal geleidelijk smelten wanneer de zon zich ontwikkelt tot een rode reus. Bron: Wikipedia.

De twee planeten bieden een kijkje in de verre toekomst van ons zonnestelsel, als Mercurius, Venus en wellicht ook de aarde door de zon zullen worden opgeslokt, die over zes miljard jaar een rode reus wordt.

Maar er valt meer te zeggen over de toekomst van de aarde. Sinds haar ontstaan is de zon geleidelijk krachtiger gaan schijnen. Dit proces verloopt zeer langzaam: de toename is 1% per 100 miljoen jaar. Tot nu toe is de temperatuur op aarde stabiel vanwege het CO2-gehalte in de atmosfeer. Als de temperatuur stijgt, worden de chemische processen die CO2 uit de atmosfeer halen bevorderd, waardoor de temperatuur weer daalt.

Maar deze balans is niet blijvend. De komende miljard jaar zal de lichtsterkte van de zon zodanig toenemen dat een daling van het CO2-gehalte in de atmosfeer niet meer genoeg zal zijn om de temperatuur onder controle te houden. Als gevolg hiervan zullen eerst de dieren en dan de planten uitsterven. Dit gebeurt nog lang voordat de zon een rode reus wordt.

Voor een overzicht van de toekomst van de aarde gebruiken we net als in de vorige blog het galactische jaar van 225 miljoen jaar als eenheid. In een galactisch jaar (GY) draait de zon één keer om het centrum van de Melkweg. De toekomst van de aarde ziet er dan zo uit:

0 GY Zon en aarde gevormd
20 GY De huidige tijd
21 GY Nieuw supercontinent, Pangea Ultima, ontstaat
25 GY Het is nu gemiddeld meer dan 60 graden op aarde, en het CO2-gehalte in de atmosfeer is zo laag dat de laatste planten uitsterven
26 GY De oceanen beginnen te verdampen. De aarde wordt een woestijnplaneet van 300 graden. Zoutvlakten van de verdwenen oceanen bedekken grote delen van de aarde. Door het gebrek aan water komt de platentektoniek tot stilstand
35 GY De rotsen beginnen te smelten, en de aarde raakt bedekt met een laag vloeibaar magma
57 GY De zon is nu een rode reus, en slokt de aarde wellicht op

Zo denken wetenschappers dat de aarde er over een galactisch jaar uit zal zien, wanneer het supercontinent Pangea Ultima gevormd is. Bron: NASA

Ons lot is ongewis

We weten niet zeker of de aarde door de zon zal worden opgeslokt als deze een rode reus wordt. De berekeningen zijn niet nauwkeurig genoeg. Hoewel de zon heel dicht bij Mars zal komen, kan een ander effect de aarde wellicht redden. De zon zal namelijk ook een deel van haar massa verliezen, waardoor alle planeten, en dus ook de aarde, verder van de zon af zullen komen te staan. Maar of dat genoeg is om de aarde te redden valt nog te bezien.

Misschien eindigt de aarde haar dagen als een dode ijsklomp. Bron: NASA

Als de aarde het overleeft, zal ze heel langzaam, gedurende miljarden jaren, afkoelen en eindigen als een ijskoude, dode planeet. Dit gebeurt nadat de zon een kleine witte dwerg geworden is, even groot als de aarde. De zon zal dan nog maar een klein lichtpuntje aan de hemel zijn, en veel te ver weg staan om de aarde nog te verwarmen.