Ruimteonderzoekers helpen mee

De doorbraak van het Ecocean-project kwam toen Norman in 2002 ging samenwerken met computerprogrammeur Jason Holmberg en astronoom Zaven Arzoumanian van NASA. Zij richtten de database in en automatiseerden hem, zodat Brad Norman zelf niet langer elke walvishaaifoto hoefde te vergelijken met de foto’s in de database.

De onderzoekers gebruikten daarvoor een algo­ritme dat sterrenpatronen in kaart brengt die waargenomen worden door de Hubble-telescoop. Dit algo­ritme registreert met dezelfde precisie waar alle witte plekken op de kop van het dier zitten. Als een duiker zijn foto’s instuurt, vergelijkt het algoritme de plaats van de vlekken met alle foto’s in de database. Op die manier kan worden bepaald welk exemplaar van de 1900 geregistreerde dieren op de foto staat.

Walvishaaien zijn heel geschikt voor foto-identificatie. Ze zijn groot en toegankelijk en zitten vaak net onder de zeespiegel. Bovendien zijn ze enorm traag. Ondanks hun flinke lijf zwemmen ze met een gangetje van maar drie tot zes kilometer per uur. Ze behoren daarmee tot de weinige grote zeedieren die wij bijhouden met zwemmen. In april 2009 meldden Norman en zijn collega’s echter dat walvishaaien niet altijd zo langzaam zijn. De vier onderzoekers voorzagen 11 dieren van geavanceerde datameters, die acht keer per seconde snelheid, acceleratie, richting, diepte en slagen met de staart registreerden..

Reus is eigenlijk snelheidsduivel

Uit de combinatie van alle meetgegevens bleek verrassend genoeg dat de walvishaai in een snelheidsduivel verandert als hij in het diepe duikt. Hij scheurt naar boven en beneden met flinke uithalen van zijn staart, en doet dan meer denken aan een zeevogel dan aan een vis.

Andere metingen wezen uit dat de walvishaai regelmatig 1000 à 1500 meter diep duikt. Onderweg opent hij zijn bek soms wel 30 keer per minuut, slikt een mondvol water in en perst het water uit via de kieuwspleten, die als filter werken. Alle dieren groter dan 2 tot 3 millimeter worden eruit gefilterd en verzwolgen.

Niemand weet hoe snel walvishaaien groeien op hun dieet van eieren, kreeftjes en visjes, maar ze kunnen zeker 12 meter lang worden, misschien zelfs 18 meter. De biologen gaan ervan uit dat ze tussen de 60 en 100 jaar worden. Maar dat is, zoals bij zoveel aspecten van het leven van de walvishaai, een gok. Zo ontdekten de biologen pas in 1995 dat walvishaaien geen eitjes leggen maar jongen baren. Met de Ecocean-database, data­meters en niet in de laatste plaats Brad Normans inzet zullen de gokjes de komende jaren plaatsmaken voor concrete kennis over de vriendelijke reuzen van de oceaan.

• Vorige Pagina 2 van 2