Daarom regent het

De voortdurende uitwisseling van water tussen aarde en de onderste lagen van de atmosfeer is de waterkringloop. Het omlaag gerichte deel van deze kringloop is neerslag, die vooral uit regen bestaat. Neerslag bestaat ook in de vorm van sneeuw, hagel, ijzel, rijp, motregen, mist en dauw. Dit zijn allemaal vormen van water die naar land en zee terugkeren na verdampt te zijn.

Hevige regenbuien zijn vaak aan de horizon te zien voordat het begint te regenen. Soms is een bui in zijn geheel te zien.
Getty Images
Hevige regenbuien zijn vaak aan de horizon te zien voordat het begint te regenen. Soms is een bui in zijn geheel te zien.

Bijna alle neerslagvorming wordt veroorzaakt door opstijgende lucht. Als lucht opstijgt, koelt deze af en bereikt op een bepaald moment zijn verzadigingspunt. Als de lucht nog verder omhoog gaat, verandert de waterdamp in de lucht in kleine druppeltjes, ook wolkendruppeltjes of ijskristallen genoemd.

Grote druppels en ijskristallen vallen sneller dan kleine druppels. Druppels met een hoge snelheid verzamelen onderweg kleinere druppels en vallen daardoor nog sneller. Ze nemen wel andere druppels op en groeien aan. Op een gegeven moment worden de druppels en ijskristallen zo groot dat ze sneller vallen dan de opwaartse wind in de wolken, en zo vallen ze als neerslag uit de wolk.

Vooral ijskristallen zetten vaak neerslag in gang. Zelfs 's zomers begint de meeste regen als ijskristallen hoog in de wolken.

Temperatuur bepaalt type neerslag

De neerslagvorm hangt af van de temperatuur in de atmosfeer. Als het in de hele atmosfeer vriest, valt de neerslag als sneeuw. Als het in de buurt van het aardoppervlak boven nul is, valt er natte sneeuw of regen.

IJzel ontstaat als het vriest bij het aardoppervlak, maar hoger in de atmosfeer boven nul is. Als de supergekoelde druppels een oppervlak raken, bevriezen ze en maken wegen en stoepen spiegelglad.

Een andere bekende neerslagvorm is hagel. Hagel wordt gevormd als krachtige, opwaartse luchtstromen gedeeltelijk gesmolten ijskristallen terugblazen naar het bovenste deel van de wolk, waar ze weer onder het vriespunt komen en in ijs veranderen. De kleine ijssteentjes vallen als hagel uit de wolk.

Motregen bestaat uit regendruppeltjes met een diameter minder dan 0,5 mm. De druppeltjes zijn klein en licht en blazen gemakkelijk weg in de wind. Een vuistregel is dat motregen geen kringen maakt in het water.

Huidige editie

Abonnement: In dit nummer kun je onder meer lezen over de wedloop om het aidsvaccin en lichten we een tipje van de sluier op over de auto's van de toekomst.

Download een gratis proefnummer

Abonnement: Download een complete uitgave van Wetenschap in Beeld. Helemaal gratis. Je hoeft alleen maar in te loggen als gebruiker van wibnet.nl.

Aanmelden nieuwsbrief

Gratis nieuwsbrief van Wetenschap in Beeld. Meld je hier aan.

Poll

Historia

Hoe werd Rusland zo groot?

Waarom werd Rusland het grootste land ter wereld?

Volg de ruimteblog

Lees wat de journalisten Helle en Henrik Stub van Wetenschap in Beeld over het heelal te melden hebben.

Historia

Thema: Tweede Wereldoorlog

Verdiep je in de grootste gebeurtenissen van de 2. Wereldoorlog.

Historia

10.000 jaar bier

Bier bestaat al bijna net zo lang als de mens zelf.